Televisie: Medialogica

Wet van Murphy

Argos, onvolprezen onderzoeksjournalistiek van de vpro-radio, breidt in zijn twintigste jaar uit naar televisie, onder auspiciën van Human.

In het eerste project, Medialogica, nemen ze hun eigen stiel onder de loep: wat doen media met feitelijke gebeurtenissen en welke invloed heeft dat beeld weer op de samenleving? Beginnend met casus Gouda waar busonderneming Connexxion in 2008 besloot niet langer door een deel van wijk Oosterwei te rijden vanwege ernstige overlast door Nedermarokkaanse jeugd. Dit leidde tot een spoeddebat in de Kamer, waar Laetitia Griffith namens de vvd uitriep dat het land in brand stond en Wilders eiste dat het leger uit Uruzgan teruggehaald werd om de islamitische intifada in onze dorpen en steden neer te slaan.

Een redelijk denkend mens achtte die reacties destijds al zwaar overtrokken respectievelijk krankzinnig, maar dat er zoveel mediaslordigheid tot -kwaadaardigheid aan te pas was gekomen verbaast deze kijker toch. Met als extraatje de paradox dat Gouda’s burgemeester, die de hysterie hysterie noemde, wel op grond daarvan extra geld van de overheid voor de buurt vroeg en kreeg.

Aanbevolen met kanttekeningen. Eén: Philip Freriks hanteert als commentaarspreker een amateurtoneeltoontje dat uitgerekend in een programma dat feitelijkheid tegenover beeldvorming zet misplaatst is. Twee: in de reconstructie wordt het toenmalig mediabeeld vermalen, maar zozeer dat het lijkt alsof er in Oosterwei niets aan de hand was behalve terechte bewonerswoede over schandalige beeldvorming. Dat lijkt toch wat vertekenend politiek correct.

Volgende afleveringen gaan onder meer over de voorbije verkiezingscampagne en de affaire-Mauro. Verwant, en toch anders is De slag om Nederland waarin het duo Duong en Van de Keuken misstanden ontleedt. Vorig seizoen inzake de openbare ruimte, nu in openbaar bestuur. In hun seizoensopening namen ze wanbeleid en buitensporig salaris van een deel der woningcorporatiedirecteuren onder de loep. Goed gedaan, al lieten de echte megalomane booswichten (‘Masters of the Universe’) zich uiteraard niet interviewen en hoorden we alleen hun telefoonstem: ‘Verder geen interesse, goedemiddag’ (Erik Staal, Antillen); ‘Daar heb ik eigenlijk niet zo een zin in’, of: ‘Te lang geleden om me er nog in te verdiepen.’

De meesten beroepen zich op ‘zwijgen vanwege gemaakte afspraken’, alsof jammer genoeg een hogere instantie de door hen fel begeerde medewerking verbiedt. Alleen Kromwijk, de man van de SS Rotterdam, schip dat voor 260 miljoen (acht keer de raming) werd gerenoveerd om Rotterdam-Zuid op te stoten en nu vergeefs te koop wordt aangeboden, bleek, na vertrek met gouden handdruk, bereid. Stoppen bleek onderweg herhaaldelijk duurder dan doorgaan, is zijn verklaring. Plus de ‘Wet van Murphy’. Die lijkt dan wel te moeten worden uitgebreid met een tweede wet: ‘Waar de (semi-)publieke sector een groot bouwproject entameert treedt automatisch de Wet van Murphy in werking.’

De aflevering biedt deskundige informatie over geschiedenis van de corporaties en oor­zaken van de ontsporing. En alle leiding­gevenden vinden dat ze hun boven-Balkenende-salaris verdienen, anders zou het immers niet betaald worden?

Ten slotte iets heel anders: het Stedelijk heropent (ook na Murphy-traject). De ntr biedt in Uur van de wolf een naoorlogse geschiedenis van dat museum aan de hand van vijf aankopen die achtereenvolgende directeuren deden en die als kapstok dienen voor een analyse van hun beleid, van Sandberg tot en met Goldstein. Mooi vormgegeven, goed archiefmateriaal en drie kunstcritici die samen in een nog leeg gebouw een geschiedenis van en visie op het beleid neerzetten: Hans den Hartog Jager, Jhim Lamoree en Anna Tilroe. Informatief en kritisch, maar ook hoopvol.

Medialogica, Human/VPRO, maandags vanaf 19 september, Nederland 2, 22.55 uur. De slag om Nederland, VPRO, maandags, Nederland 2, 20.25 uur. Roel van Dalen, Gemma van Zeventer, Hartslag van het Stedelijk, NTR, dinsdag 18 september, Nederland 2, 22.55 uur