Wie handhaaft de EU-regels?

Het ging geruisloos voorbij, het bericht haalde geen Nederlandse krant of nieuwssite, maar op 6 juli moesten de Griekse regering en de Europese Commissie zich verantwoorden tijdens een hoorzitting in het Europees Parlement voor twee dodelijke beschietingen aan de Grieks-Turkse grens. Nadat Turkije had aangekondigd de grens naar Europa niet meer te bewaken, verzamelden zich aan de Turkse kant van de grens honderden vluchtelingen. De Griekse grenswacht schoot met scherp op hen, waarbij een Syriër en een Pakistaan omkwamen en zes anderen gewond raakten. Dit bleek uit een reconstructie op basis van video’s op sociale media en satellietbeelden door datajournalisten van Bellingcat, Pointer, Der Spiegel, Lighthouse Reports en Forensic Architecture.

Niemand heeft nog de verantwoordelijkheid op zich genomen voor deze mensenrechtenschending. De Griekse regering noemt het ‘fake news’. Daarom nam GroenLinks-Europarlementariër Tineke Strik, die deel uitmaakt van de Libe-commissie voor burgerlijke vrijheden en justitie, het initiatief voor de hoorzitting. Ze riep Eurocommissaris voor Migratie Ylva Johansson, de Griekse ministers Michalis Chrisochoidisen van Burgerbescherming en Notis Mitarachi van Migratie op in het parlement verantwoording af te leggen over de beschietingen.

Tijdens de zitting op 6 juli noemden de Griekse ministers de onderzoeken nogmaals ‘fake news’ en prezen ze het optreden van de Griekse autoriteiten. Eurocommissaris Johansson zei dat onderzoek naar de kwestie een Griekse aangelegenheid was en schoof zo elke verantwoordelijkheid van zich af. ‘Er is doelbewust met scherp geschoten op vluchtelingen, waarbij twee onschuldige mensen om het leven zijn gekomen’, zei Tineke Strik na afloop in een persbericht. ‘Dat de Commissie zich daar niet duidelijk tegen uitspreekt, maar zich verschuilt achter de Griekse regering, is ongelooflijk. Daarmee geeft de Commissie stilzwijgend de goedkeuring om geweld te gebruiken tegen mensen die bescherming zoeken.’

Het is volgens de Libe-commissie urgent dat de Europese Commissie repercussies instelt. Maar op de vraag welke stappen de Commissie van plan was te zetten als toezichthouder op naleving van de Europese regels, antwoordde Johansson dat ze geen onderzoek kan doen. Strik: ‘Als zij het al niet kan, wie zorgt er dan voor dat er recht wordt gedaan?’ De Libe-commissie laat het hier niet bij zitten. Deze week gaat er een brief naar de Griekse regering met een oproep onderzoek te doen naar de kwestie. Niet dat ze daar veel van verwachten, maar pas daarna kan het Europees Parlement vervolgstappen zetten.

Het aantal in 2020 getelde doden en vermisten op de Middellandse Zee was deze week, volgens het Missing Migrants Project (IOM): 389