Commentaar: ETA

Wie stopt de bommen?

In de afgelopen anderhalf jaar, sinds het einde van de zogenoemde wapenstilstand, hebben de terroristen van de Baskische afscheidingsbeweging ETA andermaal aan getoond dat ze de moordmachine ongehinderd draaiende kunnen houden. Bij verschillende aanslagen verspreid over heel Spanje vielen dertig doden, waarvan de laatste eerder deze week in Zaragoza.

Ook in Baskenland zelf vielen doden, waardoor de druk op de samenleving behoorlijk is toegenomen. Gewoonlijk brengen een paar moordaanslagen nauwelijks verandering in het dagelijks leven van de inmiddels gepokte en gemazelde inwoners van Baskenland. Ook de straatoorlog van jonge ETA-aanhangers — de «Kale Borroka» — die in de media, en ook de Nederlandse, breed wordt uitgemeten, is in de eerste plaats relschopperij van losgeslagen groepen jongeren.

Wat meer zorgen baart, is de dreiging die ook journalisten, intellectuelen en anderen ten deel viel die zich nooit pertinent afwijzend tegenover het Baskische nationalistische gedachtegoed hebben opgesteld. Het irreële gedrag van ETA was altijd al bekend, maar het ging nu zo ver dat helemaal niemand meer veilig was.

Aanstaande zondag zijn er verkiezingen in Baskenland, de meest autonome regio van Spanje. Veel inwoners, van Baskenland en de rest van Spanje, koesteren tegen beter weten in de hoop dat een gunstige uitslag van de verkiezingen zal zorgen voor een periode van rust.

De gematigde nationalisten van de PNV (Baskische Nationalistische Partij) zijn intussen in een lastig parket gebracht: ze hadden gehoopt via een pact met de radicale nationalisten de dialoog te kunnen open houden, maar die dialoog mislukte volkomen terwijl de nationale Spaanse partijen zich van de PNV afkeerden. Dat verhindert niet dat de partij nog steeds de grootste is in de peilingen en daarmee de grootste partij in het Baskische parlement zou kunnen blijven en de Baskische premier of «lehendakari» kan leveren.

Het is dus nog maar de vraag of de kandidaat van de Volkspartij van de Spaanse premier Aznar, de voormalige minister van Binnenlandse Zaken (en Bask) Mayor Oreja, het gaat redden. Een meerderheid van de Baskische bevolking kan zich niet vinden in de harde opstelling van Aznars PP en haar volledige afwijzing van een dialoog. Omdat geen enkele partij de absolute meerderheid zal behalen, zal hoe dan ook een coalitie regering gevormd moeten worden, ook al lijken alle combinaties van partijen onmogelijk.

Wat zeker ook onwaarschijnlijk lijkt, is dat een van de combinaties in een nieuwe Baskische regering de bomaanslagen van ETA zal doen stoppen.