Commentaar: Premier

Wie wordt VVD-premier?

Komend weekend komt de VVD in Arnhem bijeen om het verkiezingsprogramma en de kandidatenlijst voor de aanstaande Tweede-Kamerverkiezingen vast te stellen. Terwijl de partij van Hans Dijkstal een paar maanden geleden nog duidelijk in de winning mood was, er heilig van overtuigd dat een verkiezingsstrijd met Ad Melkert op voorhand gewonnen is, verkeren de liberalen thans ietwat in verwarring. Nog altijd is het natuurlijk zo dat Dijkstal gemakkelijker de gunst van de kiezer opstrijkt dan Melkert, maar Pim Fortuyn en Leefbaar Nederland lijken op dit moment voor de campagne strategen van de VVD roet in het eten te gooien.

Met name het enthousiasme waarmee partijcoryfee Hans Wiegel in zijn vrije tijd campagne voert voor Pim Fortuyn is de liberale partijtop een doorn in het oog. Wiegel, erelid van de VVD, heeft in interviews ondubbelzinnig zijn steun uitgesproken voor een coalitie waaraan Leefbaar Nederland deelneemt. Het is algemeen bekend dat hij in Paars nooit veel fiducie heeft gehad, maar toch.

Na het vrolijke congres van vorig jaar, waar de Belgische liberale premier («onze premier») Guy Verhofstadt zijn van zelfvertrouwen overlopende Nederlandse fraters nog wat laatste regeeraanwijzingen bezorgde, werd het ietwat stil rond de VVD. Terwijl de Partij van de Arbeid druk in de weer is om alle gelederen in de partij als één man achter Melkert te krijgen, lijkt het bij de VVD zelf genoegzaamheid troef. Ten onrechte, nu de peilingen de VVD door het virtuele succes van Leefbaar Nederland allang geen koppositie meer beloven.

Tot ergernis van partijvoorzitter Eenhoorn heeft de partij tot dusverre niet aan gegeven wie er in het geval van een verkiezingsoverwinning namens de liberalen in aanmerking komt voor het premierschap. In principe is dit natuurlijk Dijkstal, maar in de campagne zullen de meer populaire VVD-bewindslieden, zoals Gerrit Zalm, naar voren worden geschoven. De Bolkestein-doctrine — die zegt dat een premier altijd eerst in de Tweede Kamer moet hebben gezeten — behoedt Dijkstal er nog voor overvleugeld te worden door zijn minister van Financiën. Op de Buitengewone Algemene Vergadering van dit weekend zal de VVD met een offensief moeten komen. Gezien de aantrekkingskracht van Pim Fortuyn c.s. op de traditionele VVD-kiezer ligt een populistische tegenaanval voor de hand, al zal de sociaal-liberaal Dijkstal daar persoonlijk wat moeite mee hebben. Maar alleen zo kan hij het tij keren.