Menno Hurenkamp

Wijgevoel op tv

De nos gaat meer doen om de sociale cohesie in Nederland te versterken. nos-directeur Gerard Dielessen wil niet alleen Prinsjesdag en Koninginnedag, maar ook evenementen als het Zomercarnaval, het jubileum van de Afsluitdijk of van de Rotterdamse haven uitzenden. ‘Dit soort evenementen leidt tot samenhang in de maatschappij, geeft mensen een Nederlandergevoel’, stelt hij in de Volkskrant van maandag. De publieke omroep heeft weinig te vrezen van de nieuwe regering, maar de nos-directeur moet gedacht hebben dat een extra stukje wijgevoel naar de burger toe geen kwaad kan. En omdat van Venray tot Finsterwolde er dagelijks festivals, evenementen en jubilea zijn, is het een kwestie van Maartje van Weegen permanent in een bus vol cameraploegen stoppen. Zodra er geen persconferentie van een hysterische advocaat is om live uit te zenden, plug je het zwijntjesvangen in Ruurlo door. Daar is ongetwijfeld ook een interviewbare Marokkaan bij betrokken om zo het wijgevoel een impuls te geven.

Is dit een slim plan? Draagt tv bij aan ‘de sociale cohesie’? De klacht van de beroemde Amerikaanse onderzoeker Robert Putnam is dat de televisie juist een van de grote veroorzakers van het moderne gebrék aan sociale cohesie is. Niet alleen omdat iedereen thuis blijft en niet meer zoals vroeger bij de buren gaat kaarten. Ook omdat iedereen een toestel op zijn eigen kamer heeft. En omdat de dingen waar we naar kijken vaak erg ‘asociaal’ zijn – het thema ‘hoe maak ik misbruik van mijn medemens’ wordt over de hele wereld dramatisch net iets interessanter gevonden dan ‘hoe maak ik anderen gelukkig’. Natuurlijk is er ook een uitgebreide academische industrie actief die met tegenonderzoek kan laten zien dat je juist hartstikke sociaal wordt van kijken naar ‘informatieve’ programma’s als LA Law of het NOS Journaal. Zelfs de doorsnee ‘soap’ kan bijdragen aan de sociale cohesie, mits er in het verhaal ook een zwarte homo (in rolstoel) trouwt met een witte (joodse) homo, zodat de kijker niet zozeer en passant als wel en regardant went aan de vooruitgang.

Dus vooruit, de televisie kan ons binden, soms. Lastiger is de vraag wat het kijken naar een evenement waard is. Het idee is natuurlijk dat we met z’n allen naar dat Rotterdamse stadscarnaval van de nos kijken. Zoals vroeger, toen het nog vroor, en ik ijsvrij kreeg omdat we met z’n allen (thuis) naar de Elfstedentocht gingen kijken. En dan heb je de volgende dag iets om gezamenlijk, op het werk of op school, over te praten. Ook daar is iets voor te zeggen, maar wanneer treedt de verzadiging op? Maartje van Weegen, op de 75-jarige Afsluitdijk, met een ballade door Huub van der Lubbe en een hardloopwedstrijd over de hele dijk voor bekende Nederlanders, schoorvoetend akkoord. En drie weken later Maartje van Weegen, in de 75-jarige Rotterdamse haven, met een ballade door Jules Deelder en een wedstrijd balen overladen door bekende Nederlanders? Het blijft wel belastinggeld.

Laten we uit de massaliteit van al die evenementen die ons land overspoelen en die Dielessen wil uitzenden liever concluderen dat het gebrek aan sociale cohesie meevalt. We trappen op malkander tenen om Gordon en Annemarie Jorritsma in duet het Weertse Worstseizoen te zien aftrappen. Er zijn inderdaad ook plekken en mensen waarmee het niet goed gaat. Maar het ‘wijgevoel’ dat daar ontbreekt willen verhelpen met de live uitzending van Máxima die een lint doorknaagt als opening van de Hensbroeker hamsterrace, is naïef, niet sociaal.