Wil ik hierin meegaan?

Je moet maar durven. Een gezin opvoeren in een roman en de dochters Molly Bloem en Anna Karen noemen. Een verhaal vertellen vanuit ongeveer zes verschillende perspectieven, en dan eigenlijk nooit echt helemaal opschieten met dat verhaal. Sterker nog: een verhaal vertellen dat heen en weer schiet tussen gisteren, vandaag en morgen, en dan níet in een logische volgorde.

Medium bremmer

Ik zou nog even door kunnen gaan met staaltjes opsommen van schrijversmoed. Dat zou deze schrijfster en haar werk ook wel toekomen. Alles van deze roman, van titel tot auteursnaam, van compositie tot inhoud, van persoonsnamen tot professie van de personages (schrijver, fotograaf, literatuurdocent, uitgever), zelfs van boeken die in huis rondslingeren tot de klimatologische omstandigheden, ja alles dus, straalt literariteit uit.

Dat is tricky, maar ook lovenswaardig.

Dat De evolutie van een huwelijk van Rebekka W.R. Bremmer, die twee jaar geleden debuteerde met Eb, me vanaf de eerste – nou oké, vanaf de twintigste – bladzijde in zijn greep had, heeft allereerst te maken met de sterke schrijfstijl van Bremmer. Ze mag het je in de compositie lastig maken, haar stijl is afgewogen, meeslepend, intelligent, het verhaal dat ze je vertelt is basaal en menselijk. Dat maakt dat je wel wat kunt hebben. Het is ook de enige reden waarom je het een schrijver niet alleen vergeeft dat ze het je als lezer ingewikkeld maakt, het maakt ook dat je bereid bent aan te nemen dat we hier niet te maken hebben met louter opzichtig literair vertoon, maar dat dit ergens toe dient, dat het verhaal er meerwaarde van moet krijgen.

Het schrijven van een recensie voelt soms aan alsof je je de beste lezer moet tonen. Je moet de puzzel blootleggen, oplossen, beter dan de schrijver het zelf zou kunnen doen. Deze roman schreeuwt daar nogal nadrukkelijk om. Wil ik daarin mee gaan? Dat heb ik me tijdens het lezen voortdurend afgevraagd, en ik ben er nog steeds niet helemaal uit.

Ik zou dit alvast kunnen zeggen: de kern van de roman is het huwelijk tussen Masha en Bastiaan, ze hebben twee dochters in de puberleeftijd. Best een mooi huwelijk, levendig genoeg om Bastiaan na twintig jaar samenwonen alsnog aan Masha te laten vragen met hem te trouwen. Iets wringt, maar dat speelt zich alleen af in het hoofd van Masha. Bastiaan heeft een broer, Frederick, met wie Masha twintig jaar geleden een intense fling heeft beleefd. Frederick is naar Nieuw-Zeeland vertrokken, misschien op de vlucht voor de grote liefde. Aldaar heeft hij een nieuw bestaan opgebouwd, met een vrouw, Shannon, en een baby. Maar dan is er een confrontatie na zoveel jaar. In feite handelt de roman dáárover: over verlangens die zich niet weg laten rationaliseren. Een gegeven zo oud als de weg naar Rome (schijnt), dat Bremmer dan weer hoekig en haperend, bijna met tegenzin lijkt het, vertelt, en dan weer razendsnel en soapy voort doet glibberen. Fascinerend, vond ik. Irritant soms ook, vanwege dat haperen, al die bewuste afleiding, de opgelegde symboliek (The Sense of an Ending van Julian Barnes dat rondslingert, de aardbeving die de Nieuw-Zeelanders terugroept).

Ik heb er een grote hekel aan om in een recensie adviezen te geven aan een schrijver, maar…

Bremmer kan erg goed schrijven. Over wat regen met je doet, over het genot van varens in de grond zetten (en dan zien wat het zonlicht ermee doet), hoe een baby kan huilen, hoe moeilijk het is om je snel te ontdoen van renkleding, zeker als je snel fysiek contact met iemand wil.

Ik heb er een grote hekel aan om in een recensie adviezen te geven aan een schrijver, te bedenken welk pad ze wel of niet op moet gaan. En nu komt er inderdaad een maar. De evolutie van een huwelijk vind ik een prachtige roman, prachtig in zijn ambitie, in een pogen een oud verhaal een nieuwe emotie te geven. Toch hoop ik dat Bremmer in een volgende roman iets van haar nadrukkelijkheid probeert te laten varen. De colleges literatuur van de hoofdpersoon zijn too much, te schools, net als de ontknoping van deze geschiedenis te expliciet is, zelfs een beetje te spectaculair.

In de manier waarop ze de perspectiefwisseling inzet, schakelt tussen tegenwoordige en verleden tijd, laat de schrijfster zien dat ze oog heeft voor suggestie, voor gebeurtenissen die betekenis krijgen al naar gelang de blik van de betrokkene. Je zou willen dat ze het daarbij ook kan laten. En het eenmaal daarbij latende, kan ze misschien ook bedenken Molly Bloem en Anna Karen niet meer nodig te hebben om haar verhaal te vertellen. Maar goed.


Medium bremmer evolutievaneenhuwelijk

Rebekka W.R. Bremmer, De evolutie van een huwelijk, Querido, 271 blz., € 18,99


Beeld: Rebekka W.R. Bremmer. Afgewogen en meeslepend (Allard de Witte).