Opera: ‘Girls of the Golden West’

Wilde westen

Julia Bullock als Dame Shirley in Girls of the Golden West © Julia Bullock als Dame Shirley in Girls of the Golden West Ruth Walz

De nieuwe opera van de Amerikaanse componist John Adams en librettist en regisseur Peter Sellars heeft een rare titel: Girls of the Golden West. Toch gaat het om heel ernstige zaken: de lotgevallen van meisjes en vrouwen, en van indianen, Mexicanen, Chilenen, Chinezen en zwarte Amerikanen omstreeks 1850, tijdens de gold rush, toen uit de hele wereld mensen naar Californië stroomden. Sellars heeft voor de tekst louter geput uit authentieke teksten uit die tijd. Centraal staan de brieven die de vrouw van een dokter aan haar zuster in New England schreef en later publiceerde onder het pseudoniem Dame Shirley. Daarin beschrijft zij het harde leven van de mijnwerkers, maar ook het lot van de paar vrouwen, meestal prostituees, en de wrede pogroms. Sellars gebruikt ook volksliedjes van de goudzoekers, Chinese liedjes en teksten van een Spaanstalige dichteres. Het is een vooral vrouwelijk perspectief op deze mannenmaatschappij.

John Adams voelde zich genoodzaakt bij deze volkspoëzie eenvoudige noten te schrijven, intuïtief, soms lieflijk als de vrouwen aan het woord zijn, maar uitlopend in dreigende koren als de mannen op mensenjacht gaan. Het is bij De Nationale Opera nog steeds een meesterwerk in wording. In Los Angeles in 2017 bij de première waren sommige critici woedend en vonden ze het anti-Amerikaans. Intussen is hij ingekort en verbeterd voor de voorstelling in Amsterdam. De grote lijnen zijn overweldigend duidelijk, maar soms is het moeilijk de vele personages uit elkaar te houden en hun ervaringen te volgen.

In een ingenieus decor van David Gropman, met fraaie kostuums van Rita Ryack, zien we twee mijnwerkers, gezworen vrienden, die een verschillende ontwikkeling doormaken. Joe (tenor Paul Appleby) voelt zich bedrogen en afgewezen, hij slaat aan het moorden en verkrachten. Clarence (bariton Ryan McKinny) doet daar aanvankelijk aan mee, maar gaat er misschien anders over denken. Twee jonge vrouwen lijken hoertjes. De Chinese Ah Sing (coloratuursopraan Hye Jung Lee) is alleen uit op geld en is bereid haar lichaam te verkopen. De Mexicaanse Josefa (mezzosopraan J’Nai Bridges) wil haar liefde juist bewaren voor haar verloofde Ramón (Elliot Madore). Zij steekt Joe dood als hij haar wil verkrachten en wordt berecht in een proces waar niemand naar haar luistert.

Intussen worden Chilenen vermoord, indianendorpen in brand gestoken, Mexicanen verdreven, Chinezen en zwarten vernederd en bedrogen. De mannen van het koor van De Nationale Opera zingen als de mijnwerkers liedteksten, sommige van Mark Twain, over hun eigen superioriteit en het is alsof je president Trump hoort snoeven. Het Rotterdams Philharmonisch Orkest geeft ze onder de Amerikaanse dirigent Grant Gershon uitstekend partij. De grandioze Amerikaanse sopraan Julia Bullock zet een prachtige doktersvrouw Dame Shirley neer, afstandelijk en hartstochtelijk tegelijk. Grandioos is ook bariton Davóne Tines als haar hoogstaande zwarte vriend Ned. Hij zingt de woorden van Frederick Douglas uit 1852 over wat de Amerikaanse Onafhankelijkheidsdag betekent voor een slaaf. Het is, helaas, alsof het nu is geschreven.


Te zien t/m 17 maart in Nationale Opera & Ballet, Amsterdam; operaballet.nl