Witte boeren gaan akkoord met Zimbabwaanse compensatie

Harare – Een ‘enorme, enorme’ stap richting een toekomst vol ‘win-win-win’-situaties. Onderhandelaar Charles Taffs is zeer opgetogen over het onlangs bereikte akkoord tussen de Zimbabwaanse regering en de bijna drieduizend witte boeren die in 2000 en de jaren erna hun boerderijen verloren zonder een cent compensatie.

De onder wijlen president Robert Mugabe ingezette ‘landroof’ of ‘versnelde landhervorming’ – afhankelijk van uit welke hoek je het bekeek – veroorzaakte een ineenstorting van de landbouw en van de economie, waarvan het land nog altijd niet is hersteld. Maar nu heeft Zimbabwe internationale donoren en investeerders laten zien dat het land het recht op bezit tóch respecteert. De regering van Emmerson Mnangagwa, aan de macht sinds het leger Mugabe eind 2017 tot aftreden dwong, heeft toegezegd 3,5 miljard dollar te vergoeden aan de verjaagde boeren, de eerste helft binnen een jaar.

Het akkoord is vooral bijzonder omdat van de 2963 witte boeren die aanspraak maken op compensatie bijna 95 procent ermee heeft ingestemd. Het geld compenseert alleen maar de ‘verbeteringen’ op het land – gebouwen, irrigatiekanalen, stuwmeertjes – maar niet de grond zelf. Dat hadden de Britse kolonisatoren ‘afgepakt’ van de oorspronkelijke bevolking, waarna de regering-Mugabe het alleen maar ‘terugnam’ om te herverdelen onder zwarte boeren, aldus de officiële rechtvaardiging.

Taffs (58), wiens familie enkele boerderijen kwijtraakte, pleitte al in 2012 voor een miljardenfonds om de héle landbouw in Zimbabwe vlot te trekken, ook het herverdeelde land met zijn onervaren, nieuwe boeren. Het fonds en de bijbehorende landbank kwamen er nooit, maar zo optimistisch als hij toen was, klinkt hij nu weer.

Twee jaar wilde de regering niet meer bieden dan 1,2 miljard dollar, terwijl het onderhandelingscomité waarin Taffs zitting had 5,2 miljard dollar vroeg. Maar bijna een jaar geleden kwam er beweging, wat uitmondde in het compromis van 3,5 miljard. ‘We hebben het de boeren uitgelegd als het beste dat ze konden krijgen.’

Enige probleempje: de regering heeft dat geld helemaal niet. Het wil internationaal met de pet rond om de compensatie te kunnen uitbetalen. En de donoren staan niet te trappelen om Zimbabwe geld te lenen. Het land kampt met torenhoge inflatie, corruptie, massawerkloosheid en mensenrechtenschendingen, met geweld tegen en arrestaties onder journalisten en oppositieleden. ‘Er zijn uitdagingen’, erkent Taffs. ‘Maar we kunnen nu een hoofdstuk dichtslaan. En laten we in godsnaam ophouden te praten van witte en zwarte boeren. We moeten álle boeren vooruit helpen.’