televisie

Wonen tussen het geteisem

Bezem door de Wallen

Schone ramen heet deel twee van Frans Bromets drieluik over het beleid van Amsterdam om de invloed van georganiseerde misdaad in het Wallen­gebied terug te dringen. Meerduidige titel, want duidend op het doel van die operatie (weg met het vuil van mensenhandel en seksslavernij); verwijzing naar het oorspronkelijke glazen­wasserberoep van Joop Joinking die al vijftig jaar ‘ramen’ exploiteert; verwijzing naar de vlijt van verhuurster Sonia die niet alleen twaalf 'ramen’ beheert maar die ook zelf lapt.

De operatie 'Bezem door de Wallen’ is omstreden, niet alleen in het oog van grote criminelen maar ook in dat van kleine zelfstandigen in beladen beroepen; van belangeloze burgers; van Bromet. Meteen noemt hij walgend het begrip 'criminogeen’ (misdaadbevorderend), dat door de gemeente gekoppeld wordt aan prostitutie, gokhal en coffeeshop. En de weerzin druipt eraf als hij de beleidsambtenaar toont die die term 'met gretigheid hanteert om de ondernemers in postcodegebied 1012 verdacht te maken’. Bij ambtenaren lijkt zijn bloed überhaupt te koken, zeker als die ook nog weigeren zich te laten interviewen. Want Bromet is zélf zelfstandige die in regelgevers, fondsen, netmanagers evenveel vijanden ziet die hem in vrije beroepsuitoefening knechten. Dat hij tegelijk klaagt over de tijdgeest en bijbehorend onfatsoen lijkt daar niet helemaal mee te sporen, want als ergens verloedering koning kraait, dan toch op die Wallen.

Bromet lijkt vaker voorbije tijden te prijzen die hij driftig kritiseerde toen ze er nog waren - kenmerk van alle zwarte romantici. Neemt niet weg dat hij al weer een boeiende serie maakte waarin hij opkomt voor slachtoffers van een beleid dat behoorlijk wat collateral damage aanricht en juridisch weinig fijnbesnaard lijkt. En waarin hij er op z'n minst in slaagt de weerbarstigheid van materie, werkelijkheid en de vele betrokken personages zicht- en voelbaar te maken. Het levert een fascinerende portrettengalerij op van politiek verantwoordelijken (Asscher voorop) en ambtelijk uitvoerenden tot en met bordeel­uitbaters, een ervaren hoeren­loper en prostituees.

Onder die laatsten uiteraard niet degenen die het werk gedwongen doen (wel zie je schimmen van uitgetreden ­vrouwen in een opvanghuis). Ook niet de 'modale’ pooiers annex loverboys (hoewel je jongens tegen een brugleuning ziet hangen tijdens een tekst over die beroepsgroep); en niet het grootste geteisem dat bendes leidt, vrouwen lokt, misbruikt, afperst, opsluit, dwingt tot betaalde seks, borstvergroting en abortus (wel verontruste buurt­bewoners die daarop wijzen). Al worden die gruwelen door anderen weer in twijfel getrokken. Aanbevolen.

Wie ook ooit op de hectische Wallen woonde is schrijver A.L. Snijders, ­decennia ­geleden gemigreerd naar de Achterhoek, ander uiterste, waar hij zich recent door ­beeldend kunstenaar Joost Conijn liet filmen in zijn ­kluizenaarsoord. Snijders’ ster rees laat maar gestaag, tot ­Constantijn Huygens-hoogte, vanwege een kwalitatief groeiend oeuvre dat van lange columns overging in het Zeer Korte Verhaal. Wij deelden jaren een schoolbank en liefde voor ­Nescio, stichtten een 'literair’ ­pubergenootschap en scheidden vanwege incompatibilité des humeurs. Maar schrijven nu, halve eeuw verder, over televisie, volgens Dennis Potter ideaal werk voor wie ziek, zwak, misselijk is. Dat laatste valt mee, maar raar toeval blijft het. Al dankt Snijders zijn plek in de vpro-gids niet aan recensies maar aan literaire en dwars beschouwende verdiensten. Goed portret van een talentvol man die milder lijkt geworden maar net als voorheen zichzelf 'speelt’. Als 'ambitieloze’ houthakker en tractorberijder.


Frans Bromet, De bezem door de Wallen, 3 delen, NCRV Dokument, maandagen 19 en 26 maart, 2 april, Nederland 2, 22. 55 uur. Joost Conijn, A.L. Snijders: Een handige dromer, NTR, Het uur van de wolf, dinsdag 20 maart, Nederland 2, 23.00 uur