Woordenbombardement in Amerikaanse Senaat

New York – Na een twaalf uur durende redevoering van de Republikeinse senator Rand Paul heeft de Amerikaanse Senaat afgelopen donderdag de benoeming van een nieuwe cia-directeur bevestigd: John Brennan. Deze Brennan, die al meer dan 25 jaar voor de cia werkt, was omstreden onder meer omdat hij zich tijdens het presidentschap van George W. Bush positief had uitgelaten over verhoormethoden die volgens critici marteling waren. Onder president Obama is hij medeverantwoordelijk voor het Amerikaanse drone-programma, dat hij meermalen publiekelijk heeft verdedigd.

Pauls marathonspeech, een ‘fillibuster’, was gericht tegen het gebruik van drones, onbemande vliegtuigen die precisiebombardementen kunnen uitvoeren. Paul, een libertijn die grote populariteit geniet onder Tea Party-activisten, had het vooral gemunt op de weigering van de regering-Obama om haar positie inzake targeted killings nader toe te lichten – en dan in het bijzonder waar het Amerikaanse burgers betreft. ‘Is de president bevoegd te bepalen wanneer de grondwet van toepassing is en wanneer niet?’ wilde Paul weten.

Sinds in 2011 de Amerikaan Anwar al-Aulaqi, een vermeend al Qaeda-lid, bij een Amerikaanse drone-aanval in Jemen omkwam, is de grondwettelijkheid van het drone-programma onderwerp van debat. (Twee weken later doodde een drone ook al-Aulaqi‘s zestienjarige zoon Abdulrahman.) De nominatie van Brennan als cia-baas deed dit debat, dat in essentie over de grenzen aan de executoriale bevoegdheden van de president gaat, weer eens oplaaien.

Daarbij ging het Paul – en andere Republikeinen – overigens niet om de rechtsgronden voor het doden van buitenlanders op Amerikaanse grond. Of om de drone-aanvallen op internationaal grondgebied. Of executies van buitenlanders die als bedreiging worden gezien. Keer op keer, steeds in verschillende bewoordingen, vroeg Paul om bevestiging dat Amerikaanse burgers niet het gevaar lopen om op bevel van de president op Amerikaanse grond te worden gedood. ‘Het zou een makkelijke vraag moeten zijn’, zei hij er op enig moment bij.

Maar het bleef stil in het Witte Huis. Wel reageerde woensdagmiddag minister van Justitie Eric Holder. Hij stelde dat de president ‘onder buitengewone omstandigheden’ drone-aanvallen in eigen land kan autoriseren. De dag daarop nuanceerde hij dit door te verklaren dat de president ‘het recht voorbehoudt om Amerikanen te doden die op Amerikaanse bodem in combat zijn’.

In de pers reageerden de meeste zelfverklaarde liberalen en progressieven negatief op Pauls fillibuster, die slechts door ‘partijdigheid’ zou zijn ingegeven. In de Senaat stemden twee Democraten en een onafhankelijk lid, de socialist Bernie Sanders, samen met de recalcitrante Republikeinen tegen de nominatie van Brennan. Uiteindelijk werd hij met 63 stemmen voor en 34 stemmen tegen bevestigd.