Economie

Word eens boos

November 2008: een snel afkoelende economie

Mei 2009: de mondiale financiële crisis, hoe erg? Hoe lang?

November 2009: de weg voor ons

Mei 2010: geleidelijk herstel

November 2010: herstel zet door maar niet overal in dezelfde mate

Mei 2011: herstel behoudt momentum te midden van nieuwe risico’s

November 2011: herstel in nood

Mei 2012: van recessie naar langzaam herstel

November 2012: navigerend door ruwe zee

Februari 2013: geleidelijk aan tegenwind overwinnend

Mei 2013: langzaam herstellende van een langdurige recessie

Nee, dit is niet de huisvlijt van Van Rompuy. Het zijn de motto’s die de Europese Commissie sinds het uitbreken van de crisis boven haar halfjaarlijkse prognoses plakt. Zo op een rij geven ze een fraai beeld van crisis, herstel en, sinds midden 2010, opnieuw crisis, gevolgd door keer op keer aangekondigde maar uitblijvende groei. Wat in november 2009 een wenkende weg uit de misère was (‘the road ahead’) en in mei 2010 werd aangekondigd als ‘geleidelijk herstel’ werd zes maanden later gekwalificeerd als ‘ongelijk’, nog eens een half jaar later als omgeven met ‘nieuwe risico’s’ om weer zes maanden later ten grave te worden gedragen onder het opschrift ‘herstel in nood’.

Wat is er in godsnaam in 2010 gebeurd? We begonnen het jaar met plechtige oproepen om het prille herstel toch vooral niet te schaden en de stimuleringsinspanning voort te zetten, met de crisis- en herstelwet die infrastructurele investeringen naar voren moest halen om bouwvakkers aan het werk te houden, met een deeltijd-WW om bedrijven in staat te stellen een tijdelijke dip in orders op te vangen zonder personeel af te stoten… En eindigden het jaar met een gedoogcoalitie die in vier jaar tijd vijftien miljard euro wilde ‘ombuigen’, waarvan de helft in de vorm van lastenverzwaringen.

Puttend uit eigen werk is de verklaring paniek om het grote Griekse niks. Toen begin 2010 duidelijk werd dat de werkelijke Griekse tekorten het dubbele waren van de officiële, concludeerden beleggers dat de aanname dat Griekse staatsobligaties even veilig waren als Duitse niet klopte en vroegen zij van het ene op het andere moment forse opslagen. Na enkele maanden was alles waar een luchtje aan kleefde financieel suspect: Spanje, Portugal, Italië, Ierland…

Het idiote was dat ook ogenschijnlijk sterke lidstaten als Duitsland, Nederland, Oostenrijk, België en Frankrijk uit de Griekse tragedie de conclusie trokken dat iedereen Griekenland was of kon worden. En dus begon Operatie Tekortreductie. Om maar niet in de situatie van Griekenland verzeild te raken. Hoe illusoir die vrees ook was. Want zoals Mark Blyth in Austerity: The History of a Dangerous Idea memoreert: Griekenland is een uitzonderlijk geval. Met een verrot politiek systeem, een onderontwikkelde economie en de belastingmoraal van een piratennest had het land nooit lid mogen worden van de euro. Sinds 1960 heeft het land geen zwarte cijfers geschreven. En al in 1994 bedroeg de staatsschuld meer dan honderd procent van het bbp, om in 2011 de adembenemende hoogte van 175 procent te bereiken.

Geen lidstaat beantwoordde aan dit profiel. Sterker, Spanje en Ierland kenden in 2008 de laagste schuldenlast van de eurozone, hadden op dat moment een begrotingsoverschot en deden het daarmee beter dan Oostenrijk, Finland, Duitsland en Nederland. Waarom dan deze paniek?

Volgens Blyth is er maar één antwoord: de banken, suffie! Tien jaar euro had een bancair monster van epische proporties gebaard. Te groot, te wankel, te afhankelijk van kort extern geld konden de banken zelfs de vingerknip van een Grieks faillissement niet velen. Laat staan een eventueel failliet van Spanje of Italië. Met als gevolg dat we sinds 2011 aan het lastenverzwaren zijn om het vertrouwen van de financiële markten te winnen, teneinde lidstaten in de euro te houden, die zich gedwongen zagen om banken te redden die daar eigenlijk te groot voor waren. Oftewel: banken eten burgers met goedkeuring van de staat.

In de woorden van Blyth: ‘Your unemployment will save the banks, and in the process save the sovereigns who cannot save the banks them­selves, and thus save the euro. We, the political classes of Europe, would like to thank you for your sacrifice.’

Natuurlijk vertelt geen politicus dit verhaal. In plaats daarvan krijgen we nu al anderhalf jaar de manke metaforiek van nakend medisch herstel, voorbeeldige stuurmanskunst en meteorologische cycli voorgeschoteld. En de belofte van licht aan het einde van de tunnel.

Ondertussen krimpt de eurozone door wanbeleid al zes kwartaal achtereen en bedraagt de werkloosheid meer dan twaalf procent.

Hoe lang pikt u de Europese onzin nog? Word eens boos!