FILM

Wraak van de natuur

Piranha 3D

In het subgenre ‘ecohorror’, waarin natuurkrachten wraak nemen op de destructieve mens, zijn de interessantste werken niet zozeer quasi-documentaire, verantwoorde films als Al Gore’s An Inconvenient Truth (2006), maar juist films en boeken waarin de auteurs of makers de echte feiten vervormen tot 'wetenschapsfictie’ en serieuze doemscenario’s ontaarden in allegorieën van exploitatie. 'Ecohorror’ is nooit weg geweest, maar lijkt door de actuele, steeds somberder ontwikkelingen rond het klimaat een glorieuze toekomst tegemoet te gaan. Het grote meesterwerk in deze categorie kwam al in de jaren zeventig met Jaws, de film waarmee Steven Spielberg doorbrak en eigenhandig het fenomeen kaskraker creëerde. Jaws leidde tot een reeks films waarin allerlei dieren, wild én van het meer lieftallige soort, zich opeens tegen de menselijke personages in het verhaal keren. Met alle bloedige en dikwijls hilarische gevolgen van dien. Een van de beste films in die reeks was Piranha (1978), geregisseerd door Joe Dante en geproduceerd door de oude exploitatiemeester Roger Corman. Het verhaal, een variatie op Spielbergs film, laat zich raden: scholen piranha’s hebben het op de mensheid gemunt.
Nu is het zo ver. Een remake: Piranha 3D, een film die zich met geen pen laat beschrijven. Een oerfilm die je ergens diep in je onderbewustzijn raakt, die slechte smaak en slechte bedoelingen niet onder stoelen of banken steekt. Het is een exploitatiefilm pur sang, maar dan wel met een ideologische boodschap die vanzelfsprekend en spontaan naar voren komt, misschien zonder dat de maker het zo had bedoeld.
In Piranha 3D kent de perversiteit van de moderne mens geen grenzen. Victoria Lake, waar het verhaal zich afspeelt, is sterk vervuild. 'Ze dumpen gewoon al hun rotzooi in dit meer’, zegt sheriff Julie Foster (Elizabeth Shue). Vervolgens breekt ook nog spring break aan, de vakantie waarin Amerikaanse tieners een week losbandig leven. Dat doen ze met verve in deze film, zeg maar gerust softporno met seks, drugs en drank als kernbegrippen. Gelukkig weet de kijker vanaf de titelsequentie dat de moorddadige visjes snel op de blote, met siliconen gevulde lichamen van de vreselijke Amerikanen zullen afkomen. Het afgrijzen en de angst zijn compleet als blijkt dat de piranha’s niet zomaar piranha’s zijn, maar prehistorische piranha’s die zijn ontsnapt doordat een aardbeving een onderaards meer, gelegen onder Victoria Lake, had blootgelegd. Deze verhaallijn doet sterk denken aan die in een serie Amerikaanse bestsellers van Steve Alten, sterke ecothrillers met titels als MEG: Hell’s Aquarium (2009) waarin prehistorische haaien jacht maken op inwoners van een wereld waarin de commerciële uitbuiting van de natuur geen grenzen meer kent. Dat is inderdaad het kernmotief van veel ecohorrorfilms, ook Piranha 3D waarin slechteriken op afschuwelijke wijze aan hun einde komen, bijvoorbeeld een rijk mediatype dat met een bootje op Victoria Lake gaat varen en wiens dood een hilarisch hoogtepunt vormt dat nu klassieke status heeft…
Het is een bijzonder anarchistische film, uitstekend gedraaid en met spectaculaire scènes van body horror, vooral in 3D. Juist door dit extreme karakter is het werk uiteindelijk ideologisch effectiever dan bijvoorbeeld An Inconvenient Truth. De ware kracht van Piranha 3D openbaart zich op momenten wanneer de tegengestelde polen van de serieuze, ecologische subtekst en de horrorfilm elkaar vinden in wat uiteindelijk een duivelspact van jewelste blijkt.

Te zien vanaf 2 september