X versus Y

Wanneer Josh en Cornelia en Jamie en Darby elkaar in New York ontmoeten is het resultaat een clash tussen generaties. Die richtingloze X’ers versus de millennial-hipsters van Y.

Medium film 202

Het eerste koppel is de veertig al ruim gepasseerd, het tweede is midden twintig. Ze zijn gefascineerd door elkaar. Josh en Cornelia kunnen geen kinderen meer krijgen en zitten vast in hun carrière als documentairemakers. Ze leren Jamie en Darby kennen nadat die een lezing van Josh over film maken in het tamelijk pathetische kader van volwasseneneducatie hebben bijgewoond. De spontaniteit van de hipsters werkt op hen in, vooral de wijze waarop de twee jonge mensen de leegte van de moderne wereld de rug lijken toe te keren. Maar in Noah Baumbachs nieuwe film While We’re Young is alles niet wat het lijkt.

Ben Stiller en Naomi Watts, in de rollen van Josh en Cornelia, geven uitstekend vorm aan de crisis waarin hun personages zich bevinden. Hij is al tien jaar lang bezig met een documentaire over zoiets ongrijpbaars als de staat van de wereld waarin hij urenlang een bejaarde academicus interviewt. Zij helpt haar beroemde vader, eveneens een documentairemaker (fabuleus gespeeld door de veteraan Charles Grodin), maar haar verdriet is erin gelegen dat ze na een aantal miskramen niet weer wil proberen zwanger te worden. Samen met haar man is ze op een dood punt in haar leven aanbeland.

Het dilemma van Josh en Cornelia: meegaan met de wereld om hen heen of vasthouden aan de eigen principes die toenemend aan erosie onderhevig zijn. Het vreemde is dat het jongere echtpaar, gespeeld door Adam Driver en Amanda Seyfried, juist die principes verafgoodt. Regisseur Baumbach beeldt dit idee uit door te focussen op de op het oog onverklaarbare liefde van Jamie en Darby voor culturele artefacten uit een voorbije tijd: oude hits van Lionel Ritchie op cassetteband, platen op vinyl en cultfilms zoals The Howling maar dan alleen als je die op vhs kunt bekijken.

Medium film

Langzaam bouwt de spanning in de relatie tussen de onwaarschijnlijke vrienden zich op. Net als Josh heb je doorgaans het gevoel dat er ergens iets niet klopt. Immers, Jamie en Darby leven zo vrij dat ze geen onderscheid tussen hoge en lage cultuur maken, zelfs niet als het om het tenenkrommende nummer Eye of the Tiger van Survivor gaat, het themanummer uit Rocky III.

Wanneer de schellen Josh van de ogen vallen in een verhaallijn waarin Jamie met een documentaire het succes oogst waar hij, Josh, al zo lang op zit te wachten, neemt paranoia bezit van hem. Het lijkt wel of hij alleen staat – niemand ziet wat hij ziet, namelijk dat deze jonge mensen helemaal niet vrij zijn, maar dat hun cultuur er een van cynisme, leegte en oppervlakte is en derhalve gespeend van echte betekenis.

While We’re Young rekent af met de leegte van het hipsterdenken, maar stelt vervolgens de vraag of de cultuur van de X’ers dan wel iets van waarde heeft voortgebracht. Het antwoord is niet eenduidig, wat de film alleen maar ten goede komt.


Te zien vanaf 30 juli


Beeld: (1) Jamie (Adam Driver), links, en Josh (Ben Stiller) in While We’re Young (Remain in light); (2) Josh (Ben Stiller) en Cornelia (Naomi Watts) in While We’re Young (Remain in light)