FILM

Zachte ogen

Country Teacher

In Country Teacher van de Tsjechische regisseur Bohdan Sláma (1967) verlaat een leraar (Pavel Lika) Praag voor een baan op een plattelandsschool. Daar ontmoet hij niet alleen de wat oudere, aantrekkelijke boerin Marie (Zuzana Byd ovská), maar ook haar zoon Lada (Ladislav ediv ). En juist die steelt zijn hart. Wanneer een oude vriend uit de stad op bezoek komt, dreigt de homoseksualiteit van de leraar, die hij in het conservatieve dorpje angstvallig geheim houdt, aan het licht te komen.
Country Teacher is wat spel, fotografie en mise-en-scène betreft tamelijk vlak. En toch beklijft het. Bij het schrijven van deze recensie is het een week of vier geleden dat ik de film heb gezien. Dat is, toegegeven, een verre van ideale gang van zaken. Maar dat de beelden van een film zo helder en lang blijven hangen, alsof het werk steeds opnieuw draait, gebeurt ook niet zo vaak. Wat maakt het dan bijzonder?
Vooral Marie kan ik niet vergeten. Ze woont alleen met Lada op de boerderij. Ze werkt hard en dat zie je, vooral aan haar lichaam. Ooit was ze mooi, dat is duidelijk. Ze heeft lang, blond haar, dat nu stug is geworden door misschien wel het vroege opstaan en het gebrek aan tijd om aandacht aan haar uiterlijk te besteden. Een boerin. Ze heeft grote, zachte ogen, waar de camera vaak bij talmt om haar hunkering te illustreren. Natuurlijk, Marie maakt de mannen in het dorpje gek. Wanneer de leraar arriveert, is het duidelijk dat ze op hem verliefd zal worden. Maar hij heeft andere gedachten, zeker wanneer hij voor het eerst samen met Lada, Marie’s tienerzoon, op een zwoele zomermiddag boven op een hooiberg belandt.
In Country Teacher is de liefde ingewikkeld en ironisch: Marie houdt van de leraar, maar die wil weer haar zoon Lada, die op zijn beurt hunkert naar een mooi meisje dat naar de stad wil, aangetrokken door het spannende leven en de chique auto van de vriend van de leraar. Dit is het soort spectaculaire, onbeantwoorde liefde waar Shakespeare het patent op heeft, met dit verschil: Country Teacher is gespeend van humor, en misschien is juist dat de reden waarom het verhaal zo blijft hangen; uiteindelijk hebben alle personages iets herkenbaars, tragisch zelfs, waardoor ze een fundamentele betekenis krijgen, in het verhaal, maar ook voor de filmkijker. Je kijkt, en wat je ziet, pas je toe op je eigen leven, bewust of onbewust, alsof je naar Oprah kijkt. Een slechte vergelijking? Misschien. Maar Oprah, beter gezegd haar gasten, laten dikwijls levenslessen zien, of illustreren een greep uit de werkelijkheid die zo scherp is, zo goed gedefinieerd, dat je niet anders kunt dan kijken en je er vervolgens ieder moment van herinneren.
Hoe dan ook, Country Teacher is een fascinerend werk, ook vanwege de lome sfeer, zoals wanneer Marie en de leraar samen in een boom zitten te staren naar een rivier die voorbij stroomt. Veel zeggen ze niet, maar het is duidelijk dat ze elkaar raken, een verbintenis krijgen die ongeacht wat voor relatie ze uiteindelijk zullen hebben nooit meer verbroken zal worden.

Te zien vanaf 6 augustus