Profiel: Rowan Pelling

Zakenvrouw in erotiek

Sinds een vrouw de scepter zwaait van het vermaarde Britse maandblad Erotic Review is de oplage verachtvoudigd. Onder leiding van de 34-jarige journaliste Rowan Pelling geniet het ingedutte periodiek weer een opwindend bestaan. Pelling handhaafde de oude formule van erotiek, humor en literatuur, maar het blad wordt, anders dan voorheen, voornamelijk gemaakt door vrouwen. «Steamy subtle» noemt ze dat. Overeenkomstig de traditie van het blad laat ze zich inspireren door een negentiende-eeuwse stijl van schrijven: subtiel, romantisch, speels en «witty». Pellings benadering past in de bredere ontwikkeling dat steeds meer vrouwen sleutelposities bekleden in de seksindustrie. Ze proberen tegenwicht te bieden aan het beeld dat vanuit de glossy tijdschriften, de televisie, de bioscoop en het internet de huiskamer binnen hijgt.

Als columniste van de betere erotische Engelse tijdschriften wist Rowan Pelling heel goed dat «sex sells». Zelf verdiende ze met haar vlotte stukjes over seks erg veel geld. Maar na enkele jaren schrijven vond ze het de hoogste tijd om het anders aan te pakken. Ze walgde van al die pompende, grommende zaadspuitende macho’s en kronkelende, kirrende, van babyolie glimmende kindvrouwtjes uit de porno-industrie en van het exhibitionisme van gewone mensen die ongegeneerd leuteren over hun hete daden in de vele televisieshows. Of van wetenschappers die nauwgezet en nuchter verklaren hoe de mannelijke en vrouwelijke seksorganen precies functioneren. Seksualiteit, de schaamte voorbij, heeft in al haar openbare overdaad iets klinisch en kils gekregen.

Net als de Franse schrijver Michel Houellebecq zag Rowan Pelling de laatste jaren met verbazing hoe de sociale en seksuele liberalisering uit de jaren zestig uitmondde in een openbare genotcultuur waarin seks, ontdaan van romantiek en subtiele hartstocht, wordt geconsumeerd als was het een broodje kroket of een blikje fris. De stuitende leegheid waarmee het libido wordt uitgedaagd, heeft volgens Pelling niet alleen te maken met de doorgeslagen seksuele revolutie, maar vooral ook met het feit dat het product nog altijd een exponent van mannenlust is. Het leek wel alsof de feministische strijd van de afgelopen decennia geheel aan de commerciële verbeelding van seks voorbij was gegaan.

Pellings antwoord daarop kwam in 1997. Ze werd op haar 29ste hoofdredactrice van het zieltogende maandblad Erotic Review vanuit de oprechte overtuiging dat dit tijdschrift wel de juiste toon had, maar inmiddels zo was overschreeuwd door het aanbod in de media dat het dringend een andere koers moest gaan varen. Slechts vijfduizend betalende abonnees telde de administratie in Londen. De meeste lezers waren mannen van het type oud geld: ze bezoeken eens per week een van de vele herensociëteiten, ze hebben golfclubs in de gang, een labrador op de achterbank van de auto én een uitgedoofd huwelijk. Het blad lag bij hen in de bovenlade van het antieke bureau in de dan. Volgens Pelling had het blad, met zijn rijke traditie van bijdragen van beroemde Britse schrijvers en getalenteerde journalisten, alle potentie om te groeien, maar dan moest het ook op het nachtkastje van jonge vrouwen komen te liggen. Ze besloot de bezem erdoor te halen.

Erotic Review, ooit opgericht als krantje voor leden van The Erotic Print Society, ging van acht op grauw krantenpapier gedrukte pagina’s naar zestien pagina’s van wit glimmend papier met een heldere lay-out. Voor de illustraties trok ze de beste kunstenaars, fotografen en cartoonisten van Engeland aan, die laten zien hoe kunst en porno moeiteloos in elkaar kunnen overgaan. En ze wierf vrouwelijke schrijvers, die al spoedig in de rij stonden. Nog steeds mikte Pelling op welgestelde heren op leeftijd, maar ze boorde ook een nieuwe markt aan onder de hoger opgeleide vrouwen.

In een interview met The Independent, begin deze maand, zei Rowan Pelling: «Vrouwen herkennen zich niet in de rechttoe, rechtaan-pornografie. Vrouwen houden net als mannen van lezen en schrijven over seksuele fantasieën en hun erotische ervaringen. Dat is helemaal niets nieuws in de geschiedenis. Wel nieuw is dat ze veel meer relaties hebben dan vroeger. Ze durven er openlijk voor uit te komen en praten onderling makkelijk over ervaringen. Seks is voor hen niet meer zo’n issue als voor hun moeders of grootmoeders. Door de vrouwenemancipatie durven vrouwen zichzelf te positioneren als seksueel actieve wezens met lust. En dus niet alleen als object van mannenbegeerte.»

Volgens Pelling zijn vrouwen bij seks meer geneigd tot tederheid, wat consequent leidt tot een ander soort vertaling: sensueler, vol details over de omgeving en de situatie, en speelser: «Erotiek, vanuit vrouwen ogen, gaat over spanning, details en een langzame opbouw. De mainstream-pornografie speelt daar totaal niet op in. Het gaat om de mechanische beweging van de daad. Het heeft nauwelijks charme en stijl. In Erotic Review is de kus belangrijk. Zoenen is wat het leven de moeite waard maakt. Iedereen doet in feite alles voor dat moment.»

Binnen twee jaar steeg het aantal abonnees van Erotic Review naar ruim dertigduizend. Voor de komende jaren streeft Rowan Pelling naar een groei in hetzelfde tempo als de voorafgaande jaren. Rond de honderdduizend zou prachtig zijn, zei ze onlangs in een interview, maar meer hoeft niet. «Wij doen geen concessies aan wat de massa wil.»

Het officiële motto van Pellings redactie luidt: «The erotic is what you do with a feather, the perverse involves the whole bird.» Erotiek is een plagerij, zoals een veer de zinnen subtiel kietelt. Zo ook moeten woorden de lezer prikkelen tot wellustige fantasieën met een diepere betekenis. Het gaat in Erotic Review nimmer om de daad — de lul in de kut duwen — maar om het speelse proces eromheen. Met het Britse gevoel voor valse humor en understatement levert deze alchemie onversneden page-turner-fictie op.

Op de cover van een vorig jaar verschenen boekje met een selectie uit oude nummers van het maandblad lacht een paar volumineuze vrouwenbillen de wereld tegemoet. De tekening van deze wulpse vrouw, geknield op een sofa en slechts gekleed in een jarretel met een opwippend tutu-rokje, lokt de lezer naar de tientallen short stories over zeemeerminnen, chocoladerepen en dokters en verhandelingen van wetenschappers over seksuele uitspattingen van de Romeinse keizers of de roddels achter beroemde naaktschilderijen van kunstenaars. In de normale nummers staan ook recensies van «wat sexy is in de actuele literatuur en kunst».

Wat Pelling nog het meest verbaasde toen ze begon met de restyling van haar blad was de enorme respons die ze kreeg. Dagelijks arriveerden in het kantoortje postzakken vol manuscripten, dichtbundels, tekeningen en strips van amateurs. «Soms verrassend goed geschreven, soms totaal ridicuul, en een enkele keer deed het onze oogbollen uit de kassen puilen.» Maar belangrijker vond ze dat het tijdschrift mensen inspireerde hun seksuele fantasieën prijs te geven aan het papier. Ze kreeg stapels enthousiaste brieven van lezeressen die schreven «blij te zijn eindelijk te lezen over seks die bij hen aansloot». Ook ontving ze anonieme cheques van lezers die bang waren dat het tijdschrift het niet zou gaan redden. Want het kleine «clubblad» verkeerde immer in een noodlijdende situatie. Later brachten al die donateurs Pelling op het idee de uitgeverij op te kopen, zodat ze de hele financiële bedrijfsvoering anders zou kunnen aanpakken. Eind vorig jaar kocht ze, dwars tegen de twijfels van haar echtgenoot en haar vrienden in, de uitgeverij op. «Vrouwen zijn beter in geld», retourneerde ze het cynisme om haar heen.

Van doorslaggevende betekenis voor Rowan Pelling waren de plannen van bazen van megaconcerns die stonden te trappelen om Erotic Review over te nemen. Ze hoorde twee opties: het moest een blad worden voor jonge snelle city boys met veel geld, of een blad voor mannen die het vooral zouden lezen voor de advertenties van callgirls en telefoonseks. Dat zou betekenen dat Erotic Review zou worden ingelijfd door de eenheidsworst van erotische tijdschriften. Of in het minst ongunstige geval zou het een tijdschrift worden waar pornografie een soort literatuur genoemd zou worden.

Eind februari van dit jaar wist Pelling het voor elkaar te krijgen om financiers te werven voor haar formule: geen platte foto’s, geen advertenties voor seks, geen concessies aan de schrijfstijl van de artikelen en korte verhalen. Als publiciteitsstunt poseerde de vrouwelijke staf in ondergoed in de lounge van het Portobello-hotel. De foto haalde de voorpagina’s van alle serieuze kranten: «Erotic Review gered door vrouwen». Rowan Pelling zelf werd opeens een veelgevraagde gast in serieuze praatprogramma’s waar ze werd gevraagd haar missie te verklaren. Alleen al door haar verschijning doet ze het goed voor de camera’s: een frêle vrouw van een klassieke schoonheid, die zich bij voorkeur kleedt in een chique tweedehands cocktailjurkje met bescheiden decolleté, spreekt met een lichte stiff upper lip over haar feministische opvattingen over de seksindustrie — het gaat er bij de Britse intelligentsia in als koek. Pelling kan moeiteloos urenlang aanstekelijk praten over seks en uitleggen dat ze een typische vertegenwoordiger is van een overgangsgeneratie: «Ik ben niet van de feministische tijd en ook niet van de Ibiza-generatie. Ik ben zo iemand die zichzelf liberaal noemt. Iedereen moet zelf weten wat hij doet, zolang het maar achter gesloten deuren gebeurt.»

Geboren als dochter van rijke pubeigenaren in Sevenoaks (Kent) bracht Rowan Pelling haar jeugd door op het platteland in de nadagen van het hippiedom. Ze bezocht een top-elite lagere school in de buurt en studeerde Engels aan de universiteit van Oxford. Gezegend met een passie voor literatuur werd ze na haar studie columniste over onderwerpen rond vrouwen en erotiek, waarvan ze altijd heeft gezegd: «Seks is grappig, maar het is heel moeilijk om grappig te zijn, en het is nog moeilijker om erotisch te zijn. Het is zwaar om het goed te doen, om andere mensen om te turnen tot het opwekken van een verlangen.» Nooit zou Pelling schrijven over haar intieme privé-leven, want dat vindt ze bij columnisten vaak zo ontluisterend. Critici menen dat zij als geen ander erin is geslaagd met een elegante mix van instinct, timing en humor dit onderwerp op een intelligente manier neer te zetten in de media.

Over het fenomeen Pelling wordt door haar collega’s veel geschreven. Ze past in een nieuwe beweging van jonge vrouwen die seksualiteit volgens eigen normen vertalen naar de industrie. De derde seksuele revolutie is volgens sommigen begonnen. Vrouwen hebben zich seksueel ontworsteld aan de mannenmacht en vieren uitbundig hun vrijheid. In de literatuur is deze ontwikkeling al langer gaande, en beweegt zich steeds meer in de richting van «verantwoorde literaire pornografie». Met haar vorig jaar verschenen mondiale bestseller La vie sexuelle de Catherine M. boorde de Franse kunstcritica Catherine Millet het nieuwe genre seksuele autobiografie aan. En dichter bij huis: in het onlangs gepubliceerde Bloem van Marja Pruis volgt de lezer de seksuele dagdromen van een jonge vrouw die haar gedachten laat glijden over vervlogen liefdes die versmelten met sappige fantasieën over nieuwe kandidaten.

Nu de vrouwelijke seksualiteit sociaal geaccepteerd lijkt, is het ook niet langer meer taboe om geld te verdienen aan seks. Niet als model, prostituee of pornoster, maar als baas van een serieus seksbedrijf voor vrouwen. In Londen openen vrouwen de ene seksshop na de andere. In de hippe kunstenaarswijk Soho hangen sinds kort metershoge billboards met sensuele gezichten van vrouwen die onmiskenbaar in vervoering zijn gebracht. De ogen zijn geloken, aan de lippen, lichtelijk geopend, ontglipt een zucht van genot. De beelden, die een schok teweegbrachten in de Londense media, laten niet zien waar het uiteindelijk om gaat, namelijk de verkoop van seksartikelen van de kunstenares Coco de Mer. Deze verpakte boodschap is een typisch voorbeeld van hoe de vrouwelijke aanpak in de seksindustrie werkt. Niet de glimmende dildo van de kunstenares wordt expliciet getoond, maar het plezierige resultaat van het product. Zoals Rowan Pelling zegt: «It is all about imagination.»