Bring Back the Happening © Julian Maiwald

De Amsterdamse galerie heet What is Happening Here en de weidse ruimte vol wilde kunst is de perfecte locatie voor Bring Back the Happening van performancecollectief Nineties Productions. Maar wat is een happening? Theatermakers en beeldend kunstenaars verlegden in de jaren zestig met deze spontane straatmanifestaties waar het publiek in werd betrokken de grenzen van hun discipline. De ontregelende kracht ervan wilde Nineties-lid Marius Mensink al langer terugbrengen. Corona en de oorlog in Oekraïne veranderden zijn plan, vertelt hij als de binnengekomen bezoekers zich bij hem verzamelen. Ontregeling hebben we momenteel al voldoende. Gebleven is zijn verlangen naar publieksparticipatie. Daar had de rest van het collectief aanvankelijk helemaal geen trek in, bekent regisseur Anne Maike Mertens op de website. En toch moeten we meedoen, meldt Mensink. Met de geruststellende toevoeging, want meedoen is eng, omdat we kunnen ‘verdwijnen in de groep’.

Samen met Milou van Duijnhoven bedacht hij een ‘rituele oefening in houvast’ die ons ‘in het moment’ moet brengen. Dat klinkt zweveriger dan het is. De beide aanvoerders geven heldere instructies voor eenvoudige handelingen die eerst ‘droog’ worden geoefend en daarna leiden tot het gezamenlijk opbouwen van een indrukwekkend ruimtelijk object. Dit bevindt zich in opgevouwen toestand binnen de kring van toeschouwers, en is speciaal hiervoor ontworpen door beeldend kunstenaar Elsemarijn Bruys. Het beperkte aantal toeschouwers is aangepast op de hoeveelheid afzonderlijke taken: iedere bezoeker fungeert als een onmisbare schakel in de groepsactiviteit. De handelingen zijn niet alleen praktisch, maar omvatten ook looppatronen en vormen bij elkaar opgeteld een uitgekiende choreografie.

In hun optreden vergroten de instructeurs hun eigenheid. Mensink is een verlegen twijfelaar, Van Duijnhoven een ietwat opgedraaide enthousiasteling. Tussen de instructies door vertellen ze schijnbaar achteloze anekdotes waarvan je pas later merkt hoeveel betekenis ze geven aan het eindresultaat. Mensink roept het beeld op van een kind dat een zandkasteel bouwt opdat de vloed het weer wegspoelt, terwijl vader en oma toekijken, die ook zandkastelen bouwden. Van Duijnhoven haalt het recente boek aan van een traumaspecialist die samen bewegen helend noemt, en studeert met de aanwezigen razendsnel een kort, vrolijk dansje in.

Bij het begin van de performance wordt even stilgestaan bij het gegeven dat alles in het leven al begonnen is. De drinkpauze is aanleiding voor een mijmering over hoe mensen de tijd indelen, zoals we de prehistorie ergens ineens laten ophouden. Al deze elementen vallen prachtig samen in de afsluitende opbouwchoreografie, en het eindresultaat is spectaculair en verrassend. We bouwden een luchtkasteel dat in de vloed van de tijd verdween, en overstegen de grenzen van de tijdsindeling door met de dinosaurussen te dansen. Hoe helend het gezamenlijke bewegen was, en of het lukte om helemaal ‘in het moment’ te zijn, zal per deelnemer verschillen. Deze eigentijdse variatie op de happening, waarmee Nineties Productions straks ook in Tilburg het theaterpubliek naar een alternatieve locatie lokt, zorgt voor een momentane verbintenis die alle wereldse ontregeling voor even doet vergeten.

Tot eind april in Amsterdam en Tilburg. [ninetiesproductions.nl](ninetiesproductions.nl)