Yasmina Khadra, Aanslag

Ze was een engel

Yasmina Khadra

Aanslag

Uit het Frans (l’Attentat, 2005) vertaald door Floor Borsboom

Atlas, 237 blz., e 19,90

Je bent chirurg in een Israëlisch ziekenhuis, bedoeïenenzoon, gevierd in je vak, en je helpt slachtoffers, onder wie elf kinderen, van een zelfmoordaanslag in een restaurant in Tel Aviv. Dan blijkt de dader je eigen vrouw, met wie je zestien jaar lang ogenschijnlijk een ideaal huwelijk had. Hoe is het je dan te moede? De man wordt dagenlang verhoord en treft bij de post een klein briefje van zijn vrouw, uit Bethlehem verstuurd, terwijl hij dacht dat zij voor drie dagen naar familie was. Welke tekens heeft hij gemist? Hoe kon hij zo blind zijn geweest? Eerst gaat hij op zoek in Bethlehem, nog denkend dat zij geïndoctrineerd is. Als hij dreigt te verloederen gaat hij verder op zoek, in Jenin, een belegerde stad, waar hij in louche kringen van halfcriminele fanatici terechtkomt die hem, de genaturaliseerde Israëliër, hardhandig de les lezen; zelfs een schijnexecutie hoort tot de leermiddelen. Het vroegere leven wordt steeds rooskleuriger, de tegenstelling lijkt zich toe te spitsen op de arts die voor het leven koos en de verwende vrouw voor de dood. Alle vrome praatjes vallen op slag weg wanneer hij haar van ontrouw begint te verdenken, dan is hij opeens nog enkel de gekrenkte echtgenoot. Maar nee, zij was een engel; tot een bepaald moment had zij zelf niet eens geweten dat hun huis als trefpunt voor het Palestijnse verzet diende.

De centrale vraag, hoe zo’n vrouw haar luxe leven opgaf voor het martelaarschap, wordt nog ingewikkelder wanneer blijkt dat zij haar besluit nam tegen de wil van haar medestrijders in. Was het schuldgevoel, of ligt, zoals een jonge krijgsheer in een lange filippica wil bewijzen, aan alle wanhoopsdaden vernedering ten grondslag? De lezer krijgt geen antwoord, wel een roman die voor de helft speurtocht is en voor de andere helft vol pathetische zelfgesprekken en dialogen staat.

Wie schrijft nu zo’n boek? Een vrouw? Van Yasmina Khadra publiceerde Atlas eerder drie andere romans; er wordt alleen vermeld dat achter het vrouwelijk pseudoniem een man schuilgaat, Mohammed Moulessehoul. Gezien de plaats van handeling en thematiek is het niet oninteressant te weten dat de schrijver een voormalige Algerijnse officier is die bij de bestrijding van de fundamentalisten betrokken is geweest. Dat werd hem niet in dank afgenomen toen hij in 1999 naar Frankrijk vluchtte en zijn ware identiteit prijsgaf.