Televisie

Zelfonderzoek van de samenleving

Televisie: De Kroon

Wie 30 april ’s avonds uit dansen gaat late de recorder snorren voor Hollands drama van de bovenste plank. Met dezelfde hoofdrolspelers die die dag in Den Haag en Scheveningen vergast zullen zijn op tobbesteek, haringkaak en multiculturele kinderzang. Want in De Kroon draait het om onze kroonprins en diens (toen nog) voorgenomen huwelijk. Of beter, om de missie die Max van der Stoel op verzoek van Kok ondernam om vader Zorreguieta weg te houden bij de bruiloft van zijn dochter. Een delicate opdracht, door scenarioschrijver Ger Beukenkamp en regisseur Peter de Baan op delicate wijze tot faction gemaakt. Hoewel veel feiten plus de afloop bekend zijn, en hoewel een groot deel van De Kroon bestaat uit verbale krachtmetingen, met als pièce de résistance die tussen de diplomaat en de voormalige burgerpoliticus uit een militaire junta, is het een boeiende, zelfs spannende film.

Fictie over politieke gebeurtenissen lijdt vaak schipbreuk: op de Scylla van reconstructie die maar geen drama wil worden of op de Charibdis van spannende interpretatie waaraan de waarheid wordt ge offerd: hoe meer paranoia des te meer publiek. De Kroon zeilt er majesteitelijk tussendoor. Veel be kende feiten, maar wat Beukenkamp daarnaast invult aan zaken die alleen direct betrokkenen kunnen weten doet akelig geloofwaardig aan. Veel talking heads die de kijker op het puntje van de stoel houden; maar ook veel zaken die niet gezegd maar wel voelbaar worden – en juist daarin zeigt sich der Meister als het op drama aankomt. Een koningskwestie dreigde, maar in het gevecht dat daardoor (volgens Kok en vele anderen) nodig werd gaat het over moraal. Daar loopt een botsing van culturen, van ver uiteen liggende continenten, nog doorheen. Veel dus wat de kampioenen scheidt. Maar subtiel klinkt de tegentoon van wat deze oude mannen bindt: het (groot) vaderschap, de familie. Met zelfspot praat de fictie-Van der Stoel over de Hollandse familie-variant (zijn kleindochter heeft net een baby gekregen zonder partner in de buurt), maar hoe hard hij uiteindelijk tegenover zijn Ar gen tijnse tegenstander ook is, hij begrijpt diens kluwen van eer en dochterliefde. Hun gesprekken verlopen via een tolk, wat dramaturgisch een ramp lijkt maar wat technisch buitengewoon knap is opgelost. Die rol wordt door Marjolein Beumer ook nog eens superieur gespeeld, zoals de hele cast (Máxima, mevrouw Zorreguieta) voortreffelijk is. Met een waar mees terstuk van Eric van der Donk als Van der Stoel.

Laten we nog eens vaststellen dat alle drama van enige importantie van de publieke omroep komt. En laten we vaststellen dat de VPRO bezig is met de opbouw van een serieus oeuvre op het terrein van «politiek drama» – genre waarmee een democratische sa men leving zichzelf onderzoekt, verklaart en de maat neemt. Retour Den Haag, Klem in de draaideur, Mevrouw de Minister en nu dus De Kroon. Chapeau.