Zelfs de Belgen krijgen niet de schuld

David van Reybrouck, Congo. Een geschiedenis, € 24,90
David van Reybrouck, Congo. Een geschiedenis, Gebonden, € 29,90

Het valt niet mee om de muziek te pakken te krijgen die David van Reybrouck in zijn prachtige Congo meeslepend bespreekt, maar het is me gelukt. En ik beluister dus regelmatig nummers van ‘le Grand Kalle’, bijvoorbeeld het prachtige Jamais Kolonga. En ook de cd African jazz n jive en de zeer inspirerende swingende muziek van Magic System. Ik ben met dit boek een paar dagen van de wereld geweest. Het ontdeed me van al het neokoloniale cynisme dat ik over verre gebieden graag koester. Van Reybroucks boek is bevrijdend. Je kunt het God zij dank lezen zonder er steeds aan herinnerd te worden dat het allemaal 'onze’ schuld is, zonder te denken dat er nu eindelijk eens iets gedaan moet worden (maar wat?) en zonder de mensen daar zielig te hoeven vinden. Zelfs de Belgen krijgen niet de schuld van alles. Dit boek inspireert, geeft ruimte en laat vergezichten zien: valt er nog iets meer te verlangen? Het zit ’m natuurlijk in de stijl. Jongensachtige gevoeligheid en bravoure, vermengd met journalistieke hardnekkigheid, de weigering alles voor zoete koek te slikken en de hoop op iets dat op verbetering lijkt. Met vaak superieure vertellingen en ingrepen, die duiden op een bij deze schrijver sterk ontwikkeld literair verlangen. Literatuur bonst op de deur van dit meeslepende verslag.
En dan had je afgelopen jaar de dichtbundel Divina Noir van Jacob Groot. Ernst ligt op de loer, dat spreekt vanzelf, maar er klinkt in deze poëzie ook een verwilderde lachbui die aanstekelijk werkt op alle zintuigen, vooral die van de taal. 'Mis ik iets? Ja, wat me gestolen/ kan worden, en ook de rest, (…)’. Ontcijfering van deze strijdvaardige en heldere verwarring heeft gelukkig geen zin. Geef je nou maar over aan de taal van de straat en de ongehoorde ervaringen. 'Zij gaf me alles/ Zij gaf me alles wat ik had/ Zij gaf me alles/ ik zat stalles.’ Met Groot weet je zeker dat je poëzie leest die niet net doet alsof. 'Ben je dezelfde? Ik wil een ander/ die je ook bent. Wie is het wonder?/ We ruilen: ik geef je het licht terug en/ jij kan weer, zoals nooit tevoren, worden/ bereikt.’

David van Reybrouck, Congo: Een geschiedenis. De Bezige Bij, 680 blz., € 24,90.
Jacob Groot, Divina Noir. De Harmonie, 112 blz., € 15,90