Televisie - Frans Bromet

Zelfvoorzienend

Op een dag stond een man bij Bromet op de stoep die vond dat Frans maar eens een film over zijn project moest maken. En daar staan ze dan samen bij een weidegebied. Matthieu Smakman, initiatiefnemer van Nuttig Landschap, wil er een ‘buurtschap’ van twaalf hectare aanleggen.

Een wijk voor mensen die ‘zelfvoorzienend’ leven: eten van eigen land, opwekken van eigen energie, contact met de natuur, leven in balans. ‘De stress die je overdag elders opdoet raak je ’s avonds in je moestuin kwijt.’ Zelf doen Matthieu en zijn vrouw Helmy het andersom: in de vroege ochtend doen ze een uur nordic walking en Frans moest eens weten hoeveel geweldige ideeën een mens daarbij opdoet. Typisch Matthieu: energiek, creatief, zelfingenomen. Een Macher. En, zegt hij, een idealist: van bouwondernemers en projectontwikkelaars moet je het niet hebben want die werken lelijk en duur.

Hij en zijn enthousiaste coöperatiegenoten (Helmy; een architect; een landschapsarchitect; een spijtoptant uit de bouwwereld) verwezenlijken dit voor hooguit twintig procent van wat ontwikkelaars rekenen. Bromet vraagt Matthieu wat diens eigen belang is, maar concreter dan ‘dat we er zelf ook aan mogen verdienen’ wordt het niet.

In de documentaire volgen we de lange gang van de Smakmans naar de verwezenlijking van hun visioen. We zien hen in contacten met strijdmakkers en tegenstanders. Matthieu praat niet alleen bevlogen maar ook in krachtige taal – ‘als ze ervoor gaan liggen, gaan we er overheen’. Hij praat overal met wethouders, gemeenteraden en gedeputeerden, want het gaat al gauw niet meer om Purmerend maar om gans het land. Hij weet veel mensen te betoveren, van laag tot hoog. Maar samenwerken lijkt niet echt zijn sterkste kant. En hij heeft er een handje van ‘iedereen’ tot laaiend enthousiast te verklaren, zelfs de omwonenden van het Purmerend-project die een actiegroep tegen het plan beginnen. Voor een milieukampioen is hij volstrekt atypisch: niks bebaarde bioloog maar entrepreneur in vrijetijdskleding.

Steeds denk ik: waar ken ik die man toch van? Het antwoord komt als Bromet een fragment uit Tros’ Ik vertrek invoegt. Matthieu was slager van het jaar 1997, boerde ook goed in het vlees en verhuisde in 2005 naar het historische Domaine Bouttemont in Normandië waar hij een hotel voor sportvliegers. Waarom? Om niet langer verslonden te worden door eigen successen. Omdat hij geen woord Frans sprak kon dit nooit echt slagen en zou het leven dus rustiger worden. En zou hij de namen van zijn kinderen weer onthouden. Zo een man. Maar kennelijk zijn ze daar ook weer vertrokken. En nu wil hij dus rustig en harmonisch leven voor ieder bereikbaar maken. Je kijkt je ogen uit naar een tragikomedie vol hybris, paradoxen, hilarische scènes en liefde. Want valt mijn mond open van de man, ongelooflijker nog is Helmy die onvoorwaardelijk achter al Matthieu’s projecten staat, wat ook de letterlijke en figuurlijke prijs is. Zo moet God het ooit bedoeld hebben. Aan het slot van de film ondergaat Matthieu een metamorfose tot oudere hipster. Kijk zelf waarom. Een échte Bromet.

Frans Bromet, Zelfvoorzienend met behoud van comfort, woensdag 11 mei, NPO 2, 22.55 uur