Menno Hurenkamp

Ziektepolis een succes?

Waren de gemeenteraadsverkiezingen eigenlijk een landelijke peiling? Lees: zijn de kiezers eigenlijk achterlijk? Natuurlijk niet. Zo ontbrak ten minste één opvallend thema dat de verkiezingen in 2007 wel degelijk gaat beïnvloeden: de ziektekostenverzekering. Uw allereigenste polis. Helemaal zelf door u gekozen, op maat en goedkoop. Althans, dat is het beeld voor wie echt geen verstand van verzekeren heeft. In Het Parool van woensdag 1 maart schreef politiek commentator Kees Tamboer dat de onnozelaars die ooit gemopperd hadden op dit systeem van keuzevrijheid nu met de mond vol tanden zitten. Immers, Nederland is massaal overgestapt van verzekeraar. De markt beweegt! De premie daalt! En het mooiste van alles, de burger wikt en beschikt! Omdat Tamboer mij aanwijst als een van die onnozelaars (vanwege een betoog in de bundel Vrijheid verplicht) krijgt hij zijn repliek.

First things first. Het eerste serieuze verhaal waarin aannemelijk gemaakt wordt dat op de ziektekostenverzekeringsmarkt nu inderdaad concurrentie bestaat – dat wil zeggen: dat de consument zelf kan zoeken naar de laagst mogelijke prijs – moet nog verschijnen. Als het al verschijnt. Sterker nog, de club die op die concurrentie moet toezien – de zorgautoriteit – is nog in dezelfde stand als Kees Tamboer toen hij zijn analyse maakte: heel diepe rust. Dus alle oordelen – ook die van mij – zijn gebaseerd op anekdotiek. En die anekdotes wijzen een andere kant op dan de juichende Tamboer denkt.

Inderdaad is de overstap naar een andere verzekeraar veel groter dan iemand had verwacht. Zelfs op het departement van Volksgezondheid zijn ze verbaasd. Maar om nu de loftrompet te steken over de toegenomen keuzevrijheid van burgers getuigt, vriendelijk gezegd, van veel lef. Verreweg de meeste overstappers gebruikten een gezamenlijk contract. «De collectieven schieten als paddenstoelen de grond uit», constateerde Elsevier al in januari. Recenter onderzoek van het nivel bevestigt die trend. Het is een volkomen logische reactie, samen sta je sterker. Maar wordt zo de burger ergens van «bevrijd»? «Welkom bij de politie. Je mag zelf kiezen of je bij CZ verzekerd wil worden of bij CZ. Ja, of bij CZ natuurlijk.» De verwachting is dat straks acht miljoen mensen collectief verzekerd zijn, tegen 4,5 miljoen in het oude systeem. Kortom, de operatie bundelt mensen eerder dan dat deze ze bevrijdt.

En daar is in theorie van alles voor. Alleen raken mensen nu georganiseerd op ziekten of het ontbreken daarvan. De gezonden gaan voor wat (ze denken dat) goedkoop is. Ook de diabetici hebben zich gegroepeerd en lijken nu beter af. Maar de vereniging van reumapatiënten gokte vermoedelijk op het verkeerde paard en ging met het inmiddels bijna failliete Agis in zee. Voor hetzelfde geld moet hun club over een jaar weer in onderhandeling. Of het gestunt met premies dan weer plaatsvindt moeten ze afwachten. De reumapatiënten hebben van de diabetici alvast niks meer te verwachten. Ook hun vreugdedans met Kees Tamboer zullen ze nog even uitstellen. Exit onderlinge solidariteit.

Waar iedereen het over eens lijkt: de koopkracht van de meeste mensen is gedaald, er komen minder verzekeraars en minder ziekenhuizen. Dat de prijzen in het verkiezingsjaar 2007 niet de pan uit stijgen, daar zorgt de regering heus wel voor. Over wat er daarna gebeurt weet letterlijk niemand iets. Je kunt dat marktwerking noemen, maar speculatie is een adequatere omschrijving.