Zielige crimineeltjes

Men with Guns is geen doorsnee misdaadfilm. Ook wilde de Canadese cineaste Kari Skogland geen ironisch commentaar leveren op het genre. Haar bedoelingen zijn duidelijk ambitieuzer. Er valt over films met misdadige mannen weinig zinnigs meer te zeggen zonder te refereren aan de violence-is-fun-films van Quentin Tarantino. De misdaad-genrefilm is volledig binnenstebuiten gekeerd en ontdaan van iedere morele connotatie; tussen goed en kwaad bestaat geen verschil meer, of het moest zijn dat het slechte leuker is dan het goede.

In die zin is de film van Skogland aardig bij de tijd. Tegenover alle grote en kleine misdadigers staat alleen een corrupte politieagent. Het goede is in geen velden of wegen te bekennen, dus als de kleine misdadigers het uiteindelijk van de grote verliezen en de grote uiteraard van de foute politieagent, kun je moeilijk zeggen dat misdaad niet loont.
Toch onttrekt de film van Skogland zich voor een belangrijk deel aan de fun-benadering van Tarantino. Bij Tarantino is alles ondergedompeld is een vet soort ironie. Skogland heeft iedere leukigheid vermeden en dat maakt haar film grimmig en realistisch op een pre-tarantineske manier. Bij haar heeft de ironie plaats moeten maken voor regelrechte hysterie. Als je het filmen van Tarantino aanduidt als cool, dan is die van Skogland hot. In de films van Tarantino schieten uitermate relaxte mannen onder het uitspreken van geestige one-liners hun tegenstanders achteloos naar de andere wereld. In de film van Skogland is niemand cool of swingend; haar misdadigertjes zijn hypernerveus en gefrustreerd. Ze schieten omdat ze zelf doodsbang zijn en door de waanzin aangeraakt. Haar twee hoofdpersonen Eddie en Richie zijn misdadigers van de kleinste en miezerigste soort. Ze zijn de loopjongens van andere kleine boeven die op hun beurt weer vuile klusjes opknappen voor iets grotere. Op een avond moeten Eddie en Richie voor iemand geld ophalen bij een nachtclubeigenaar. De nachtclubuitbater stuurt ze met een smoes naar een verlaten plek en daar worden ze letterlijk afgezeken. Verkracht eigenlijk. Voor de zoveelste keer in hun leven druipen ze af. Ze dromen van wraak. De wraakgevoelens vermengen zich met drugs en alcohol; het brengt ze in een delirische roes waar ze de rest van de film niet meer uit komen. De stijl van de film is aan hun roes aangepast; een manier die de paranoïde sfeer van Scorsese’s Taxidriver in herinnering brengt.
Nee, ik aarzel niet om de film van de jonge Skogland met de allergrootsten in verband te brengen. Het is een bijtende film. Een hele venijnige variant op een oud en blijkbaar immer vitaal genre. Daar is kennelijk niet iedereen het op voorhand mee eens. De rechthebbende distributeur brengt de film niet eens in de bioscoop uit; hij werd rechtstreeks naar de videotheek afgevoerd. De criticus van filmtijdschrift Skrien zag ook alleen een doorsnee misdaadfilm en veronderstelde dat de inzet van Skogland wel degelijk ironisch moest zijn geweest. Nu ja, iedereen zijn mening, maar als deze schrijnende en schurende genrefilm van Skogland doorsnee is, dan zou ik die andere doorsnee films van dit kaliber wel eens willen zien. Als je de zielige dood van Eddie en Richie als ironisch ziet, is dit begrip aan een nieuwe betekenis toe. Ik hou het er voorlopig op dat de jonge cineaste Skogland zich wilde wagen aan een mannengenre zonder aan de mannetjesputterij mee te willen doen. Ze rolde niet ironisch met haar spierballen, maar trok met haar nagels bloedige striemen in het genre.

  • De Argentijnse filmmaker Alejandro Agresti heeft lang in Nederland gewoond en gewerkt, maar is nu weer terug in zijn vaderland. Daar maakte hij La Cruz, een experimentele komedie over een alcoholistische en depressieve filmcriticus. Sommigen beweren dat hij zich liet inspireren door iemand die hij hier leerde kennen. Waar of niet, het is een bijzondere film. In de filmhuizen.
  • Neil ordan is niet de eerste de beste cineast, al heeft hij ook wel eens een minder moment gehad. Zijn Butcher Boy werd goed besproken. Toch is hij maar in twee zaaltjes te zien (Movies, Amsterdam & Springhaver, Utrecht). Zou het niks zijn? Ik ga eerst wel voor u kijken.