Zij hebben ‘de benen’

Nog te zien: a.s. vrijdag in het Losstheater in Maastricht. Tournee volgt later. Informatie: Naranti Produkties, tel: 020- 6384505
Een van de gasten op de manifestatie Next Five Minutes die zich een paar weken geleden voltrok in De Balie, was een Amerikaanse man met een feministische boodschap. Op het speciale Next Five Minutes- televisiekanaal discussieerde deze Scut Jhally over censuur. Verontwaardigd vertelde hij dat MTV zijn film Dream World: Desire/ Sex/ Power niet in Rock Video wilde vertonen. En dat terwijl zijn film is samengesteld uit beelden die bijna allemaal afkomstig zijn van MTV. Honderden korte fragmenten uit videoclips heeft Jhally achter elkaar gemonteerd. Maar de Amerikaanse MTV was niet blij met deze samenvatting van haar eigen beelden. De film van Jhally bekritiseert namelijk de clips vanwege het vrouwbeeld dat ze jongeren voorschotelen.

Jhally rangschikt in zijn film de videoclipbeelden naar visuele thema’s. Draaiende konten, opkruipende rokjes, vrouwen die over de grond kruipen, vrouwen die weglopen en nog even omkijken… Het is onthullend hoeveel precies dezelfde beelden Jhally is tegengekomen. In zijn analyse vertellen die beelden allemaal hetzelfde: de vrouw presenteert zich als lustobject en nodigt de mannelijke kijker (regisseur, cameraman) uit om haar figuurlijk of zelfs letterlijk uit te kleden. Verkrachting is maar een klein stapje verder, luidt de waarschuwing van Jhally, die zelf ‘zijn’ filmbeelden toelicht met een ingesproken commentaar. Om deze waarschuwing kracht bij te zetten, plakte hij achter de clip-fragmenten de rauwe verkrachtingsscene van Jodie Foster uit The Accused. Nogal Amerikaans dus, niet erg subtiel. Bovendien vind ik het dubieus om die fragmenten uit de context te halen van de hele clip. Daarmee haalde hij bijvoorbeeld het spel onderuit dat rappers als Salt 'n’ Pepa spelen met verschillende vrouwbeelden. Toch was ook ik geschokt door de film, die het gevaar laat zien van een beeldtaal die ik eigenlijk als vanzelfsprekend beschouw.
Benen blijken in clips een belangrijk visueel thema te vormen. Razend populair is het filmshot tussen een paar vrouwenbenen door. Oneindig lange, welgevormde vrouwenbenen. Niet de benen die Desiree Delauney en Anat Geiger laten zien in hun dansvoorstelling 'Je’, au pluriel, of het meervoudige 'ik’. Een voorstelling die clichematige vrouwbeelden ondergraaft en bekritiseert, maar met veel meer humor en fantasie dan die drammerige Jhally. Delauney en Geiger maken zichzelf, hun eigen lichaam en het beeld dat hun lichamen oproepen tot materiaal. Daarbij spelen ze hun onderlinge contrasten uit. De frele Delauney speelt een kwetsbare pierrot, die door de stevige, aardse Geiger scherp wordt geparodieerd. De twee dames, allebei sterke persoonlijkheden op het podium, presenteren zichzelf als acts in een circus. Maar dit circus is, in tegenstelling tot de MTV-arena, volledig in handen van de vrouwen, die elkaar bevechten, aftroeven en ondersteunen.
Geweldig is de scene waarin Anat Geiger zichzelf aankondigt. 'Bent u er klaar voor? Ik ben er klaar voor. Want ik heb… de benen.’ En ze tilt haar rok omhoog en laat haar benen zien, die opvallend dik zijn voor die van een danseres. Wat volgt is een uitdagende can-can op schetterende muziek, waarbij Geiger haar benen aanbiedt als object voor onze blik. Tegelijkertijd blijft zij de toeschouwers brutaal in de ogen kijken, zodat je jezelf eerder door Geiger bekeken voelt dan omgekeerd.
Na Geigers can-can verschijnt Delauney in een pakje dat haar sprieterige benen tot bovenaan bloot laat. In het gedanste antwoord op Geigers can-can stelt Delauney dat ook zij 'de benen’ heeft. Maar ze heeft ook iets anders dat haar bewegingen altijd zo helder maakt, zo sterk en zo provocatief. Net als Geiger heeft Delauney 'de ogen’. Ze ziet haar publiek kijken en ze neemt die blikken mee, beantwoordt ze, weerspiegelt ze. En dat is wat die MTV-vrouwen niet kunnen: terugkijken.