Film

ZINLOZE CINEMA

FILM Tiramisu

Zij het zien van Paula van der Oests nieuwste film Tiramisu rijst bij mij de vraag: heeft dit werk dramatische urgentie? Onwillekeurig denk ik aan een andere, geheel ongerelateerde film, namelijk Robert Altmans dansfilm The Company (2003). Net als Tiramisu is The Company een werk dat zinloos lijkt: geen narratieve spanning, geen universele thema’s, personages die nauwelijks een ontwikkeling doormaken. Maar wat Altmans film zo prachtig maakt, is een gevoel, iets dat onder dat laagje van zinloosheid schuilt, een kloppend hart. Dat zit ’m in het uitbeelden van de lyriek van menselijke beweging, in de zachte stemtoon van de personages, in de stille benoeming en hunkering naar onbereikbare dromen. Ook Tiramisu heeft een fineer van zinloosheid. Maar daaronder zit niets.

Misschien kwam het door de almaar beter wordende Guido van Gennep, die vooral binnenskamers tovert met de draagbare camera, of door de voortkabbelende jazz van Michiel Borstlap, of door de overlappende dialogen dat ik aan Altman moest denken, hoewel dat niet eerlijk is tegenover Van der Oest. Altman is immers Altman. Maar het moet gezegd: Tiramisu mist diepgang op elk vlak. Het verhaal is niets, de personages zijn niets, ook al zijn alle usual suspects present: de altijd uitstekende Jacob Derwig is Jacob, een boekhouder die de ouder wordende, decadente actrice Anne (Anneke Blok) helpt bij het opruimen van haar financiële chaos. Jacob zoekt spanning, en hij vindt die in Anne’s bohémiene wereld. Hoewel, spanning? Het wel of niet redden van Anne’s woonboot – dat is echt het hele verhaal! (Ook Gijs Scholten van Aschat, Waldemar Torenstra en Rifka Lodeizen draven op in dit verhaal, maar wat ze precies doen? Tja. Niets, dus.)

De laatste jaren vraag ik me steeds vaker af of het cliché dat ieder land het soort cinema krijgt dat het verdient een kern van waarheid bezit. En in het verlengde hiervan, of Nederland wel zo’n geschikt land is voor het maken van verhalen met een ‘dringende noodzaak’. Onlangs vroeg Opheffer, dolenthousiast over Mike Nichols’ Charlie Wilson’s War, zich in dit blad af of er niet soortgelijk scriptmateriaal in ons land te vinden is. Natuurlijk! zei Opheffer. Wie zoekt, die vindt. Ik ben het daar niet mee eens. Ik denk dat dit soort verhalen bij ons niet bestaat, nooit heeft bestaan zelfs (uitzondering: de oorlog) en ook nooit zal bestaan.

Punt is: Nederland is nu eenmaal geen Amerika of Groot-Brittannië of Frankrijk. Wij zijn geen wereldmacht, niet op politiek en al helemaal niet op cultureel gebied. Dat illustreert een film als Tiramisu.

Paula van der Oest, Tiramisu, vanaf 6 maart