Zo is ’t leven

Valérie Dayre
Echt Lili
Uit het Frans vertaald door Lidewij van den Berg
Gottmer, 133 blz., € 9,95

Het is wreed en waar: de zomervakantie is traditioneel de periode waarin katten en honden massaal in de steek worden gelaten. In een bos. ‘Gewoon’ langs de snelweg. Bij een wegrestaurant. Zodat hun baasjes onbezorgd stapvoets verder naar het zuiden kunnen rijden. ‘In het gekrioel van mens en blik op vakantie.’

Maar behalve huisdieren dumpen vakantiegangers ook demente bejaarden langs de autoroute. En zelfs kinderen. Althans, dat is wat de twaalfjarige Lili overkomt in het internationaal bekroonde Echt Lili (C’est la vie, Lili) van Valérie Dayre, naast Anne-Laure Bondoux een van de weinige in het Nederlands vertaalde Franse jeugdauteurs.

Over het waarom en hoe van deze bizarre en verontrustende ouderdaad schrijft Lili een maand lang in haar dagboek/vakantieschrift. Dat doet ze overtuigend. In gezelschap van een zwarte hond die bij hetzelfde wegrestaurant als Lili – ‘een zwevend dorp boven de snelweg’ – meedogenloos is gedropt. Licht cynisch schrijft Lili vanuit haar toevluchtsoord over haar ouders. Over hun verspilzucht en de daaruit voortkomende schijnheilige liefdadigheid. Hoe makkelijk is het dingen weg te geven die je zelf onbruikbaar vindt. Over ‘hun recht om te dromen’ om te kunnen doorleven. Over hun vermeende romantische reis naar Venetië zonder dochterlief: ‘Het onuitputtelijke verlangen weg te varen, ver van de bewoonde wereld en ver van de mensen.’

Tussen Lili’s herinneringen en haar scherpe observaties van klein en groot vakantieleed van rode, bezwete en schreeuwerige wegrestaurantpassanten en hun met koffers, fietsen en surfplanken beladen auto’s door, voel je bovenal Lili’s, bij haar leeftijd passende, onbestemde droefgeestigheid. Ze moet huilen zonder te weten waarom. Ze zoekt naar geborgenheid en de fijne herinneringen aan haar vroegere kinderleven. Ze beseft dat ze ‘moet nadenken en niet meer zomaar wat moet opschrijven’.

Dan komen de vragen. Hoe ‘waar gebeurd’ is Lili’s dagboek? Waar ligt de grens tussen feit en fictie? Heeft Lili alles verzonnen en is ze behalve een zoekende twaalfjarige een begenadigd schrijfster in wording? Zijn haar ouders verongelukt? Is ze getraumatiseerd? Weggelopen? Of toch gedumpt? Dayre gebruikt haar schrijversmacht en speelt een intrigerend ‘unheimisch’ spel dat door de knappe verhaalstructuur tot het eind verrassend blijft.

Echt Lili overstijgt daardoor het gemiddelde meisjesboek ruimschoots. Het is een dagboek, thriller en coming of age-_verhaal ineen. Geschreven voor ouders en kinderen (en haters van de jaarlijkse zomervakantie-uittocht) die, ondanks hun onvoorwaardelijke liefde, soms zelfzuchtig en meedogenloos moeten zijn om zich los te weken van elkaar. _C’est la vie.