Sport

Zoem

Het is het gesprek van de dag, omdat de sportlievende mens zich eraan ergert. Jammer, want het ding was bedoeld om plezier te brengen, opwinding en jolijt. Maar het liep anders. Met de vuvuzela.
De vuvuzela is een blaasinstrument dat straks tijdens het wereldkampioenschap voetbal van 2010 in Zuid-Afrika intensief gebruikt zal gaan worden door de toeschouwers, en dat tijdens de Confederations Cup, nu, deze dagen, alvast wordt uitgeprobeerd.
Tijdens de wedstrijden, die in verschillende Zuid-Afrikaanse steden worden gespeeld, om de ‘mini-wereldbeker’ zijn twintigduizend van de veertigduizend toeschouwers uitgerust met de vuvuzela, die behoort tot het Zuid-Afrikaanse cultureel erfgoed. Het is een lange buis met een wijd uitlopende mond, zoals wel meer blaasinstrumenten hebben, zonder ventielen. Wanneer de toeschouwer erin blaast kan hij maar één enkel geluid voortbrengen, dat het midden houdt tussen het janken van een opgevoerde scooter in de verte en het snurken van een boos nijlpaard met migraine. Het is ook wel vergeleken met een op hol geslagen misthoorn, het getoeter van een kudde bronstige olifanten en het gezoem van een gigantische zwerm bijen.
‘Vroeger werden vuvuzela’s gemaakt uit de hoorns van de kudu-antilope, tegenwoordig worden ze gewoon uit plastic gemaakt. Maar het geluid blijft even irritant. Een beetje geoefende vuvuzela-blazer haalt tot 130 decibel, dat is luider dan de sirene van een ambulance of een kettingzaag.’
Dat men rond het veld krankzinnig wordt van het monotone gezoemtoeter is misschien vervelend, maar de invloed op de spelers in het veld is belangrijker. Brazilië-ster Robinho zei: ‘Ik hoor niks van wat de trainer roept.’
Precies! Want wat is er gebeurd? Het gastland Zuid-Afrika heeft de halve finale van het toernooi gehaald! Dat had niemand verwacht. Maar ze hebben het gedaan. Dankzij de vuvuzela.
Tijdens de wedstrijden van hun nationale elftal werden de Zuid-Afrikanen in het stadion knettergek van opwinding en fanatisme en ze bliezen nog harder dan anders, alsof hun leven ervan afhing. Met resultaat, dus.
Het duurt nu niet lang meer of andere landen zullen dezelfde truc gaan proberen. De Schotten nemen allemaal hun doedelzak mee en doedelen veertigduizendmondig hun helden toe. Spanje wint omdat er vijftigduizend flamencogitaren worden bespeeld op de tribunes. Wat nou globalisering? De grenzen worden opnieuw getrokken langs muzikale lijnen. Clichés worden uit de kast gehaald en met geuzentrots gecultiveerd: Brazilië is het land van de samba en tegen tachtigduizend sambaballen kan geen land op.
De natie voelt zich sterk, omdat de natie één wordt in de muziek. Vroeger werden oorlogen toch ook gevoerd met muziek? Met trommelaars en tamboers voorop trok het leger ten strijde. Trompetterend werd de vijand verpletterd. Het Songfestival leert ons dat muziek verbroedert, het WK voetbal laat ons zien dat muziek juist volken onderscheidt en een gezonde strijdlust genereert. Wij tegen zij. Want in Zwitserland kunnen ze dan misschien virtuoos de waldhoorn bespelen, in Italië wonen de operazangers, en een negentigduizendkoppig koor van heldentenoren blaast het elftal vol met dapperheid.
Bovendien is het goed voor het land: alle mensen willen het instrument van het volk leren bespelen – verheffing! De economie heeft er baat bij. En denk aan de onverwachte kruisbestuivingen die zullen ontstaan als bijvoorbeeld de interland India-Duitsland wordt gespeeld. Veertigduizend sitars aan de ene kant, en veertigduizend schlagertuba’s aan de andere: een cross-over van jewelste. Dat leidt dan weer wél tot verbroedering.
Stadions trillen in een betoverend ritme. Golven geluid golven golvend over de tribune, de wave volgend van rollende tonen vol bonkend getrommel en volle trombones. Het elftal van Zuid-Afrika wordt gedragen door de vuvuzela, het vliegt op het tapijt van nationaal gezoem, krijgt vleugels en wint de Cup.
We zijn benieuwd wat straks de Nederlandse supporters zullen gaan bespelen tegenover bijvoorbeeld twintigduizend atopani’s van Ghana. Zullen ze kiezen voor de roltoeter? Of toch de Heineken-fluit? Of wordt het de Smurf, waarop de Vogeltjesdans wordt gespeeld? Je hebt cultureel erfgoed of je hebt het niet. Waarschijnlijk zal het Oranje-legioen veertigduizendkontig kiezen voor het windkussen.