Zomernummer

HET IS EEN TRADITIE die populair werd in de roaring twenties van de vorige eeuw: het zomerse badnummer van de geïllustreerde tijdschriften. In extra grote oplage gedrukt. Het damesbadpak had toen nog pijpen tot de knie en korte mouwtjes en liet meer tot de verbeelding over dan het onthulde, maar zwoel was het wel, die vrolijke meisjes op het strand.

In dit zomernummer van De Groene Amsterdammer komt slechts één badpak voor, het rode dat Farrah Fawcett droeg op de poster die eind jaren zeventig zoveel jongenskamers sierde. Tegenwoordig hoef je geen badpakken meer uit de kast te halen om het over seks te hebben. Sex sells, om zichzelf. Seks is, sinds de seksuele revolutie, zo alom aanwezig, en zo expliciet, dat we er ongemakkelijk van worden. Natuurlijk sluit deze Groene aan bij die zomerse traditie van van dittum, van dattum en van wanten, maar het is ons ook ernst. Want de onschuld van de badnummers en de blije vrijheid en het alles-moet-kunnen van de sixties en seventies heeft plaatsgemaakt voor zorgen over de seksualisering van de samenleving. Pornografie wordt steeds meer als schadelijk gezien, vooral voor jongeren. Pedofilie is inmiddels het grootste kwaad. Politici worden vaker achtervolgd door seksschandalen. Terwijl in de islam vrouwen nog steeds seksueel worden onderdrukt, eisen ook Nederlandse feministen de zeggenschap over hun eigen lichaam op. Een lichaam zonder siliconenborsten en schaamlipcorrecties.
In dit nummer komen veel zeitgemässe seksuele kwesties aan de orde, maar uiteindelijk is seks dat waar alles om draait, liefde, de verboden vrucht, een oerkracht die nooit onproblematisch is, of we nu in progressieve of repressieve tijden leven. Daarom staat op het omslag van deze Groene het provocatieve schilderij van Gustave Courbet, dat omstreeks 1866 in opdracht van een Turks-Egyptische diplomaat werd vervaardigd, van hand tot hand ging en uiteindelijk werd gekocht door de beroemde psychoanalyticus Jacques Lacan. Het hing in privé-vertrekken achter gordijntjes, werd bedekt door andere schilderijen, het leidde een geheim leven, voor de liefhebbers. Pas sinds 1995 hangt het open en bloot in Musée d’Orsay in Parijs.
Het is nog steeds subversief. En dat is raadselachtig voor een schilderij waarop veel te zien is, maar het geheim niet wordt prijsgegeven. Het toont, zoals John Updike het noemde, vooral een ‘gematteerde Rorschachvlek’. Maar misschien moeten we juist het geheim koesteren. Want seks is, om met de titel van Courbets schilderij te spreken, ‘L’origine du monde’, de oorsprong van de wereld.