MENNO HURENKAMP

Zonder zonde

GroenLinks wil in reactie op het noodgedwongen aftreden van Wijnand Duyvendak een debat over ‘de jaren ’80’ voeren. Let wel, dat betekent een debat over het anti-apartheidsactivisme, de kraakscene, de milieubeweging, de vredesbeweging, de antikernenergielobby en het verzet tegen de atoombom – helaas niet over Wham!, Doe Maar, Knight Rider, de Atari-spelcomputer en bodywarmers. Jan Peter Balkenende sprak met zijn notoire historische inzicht – waar zijn toch de dagen gebleven dat Nederlanders nog dóórpakten, zoals met de VOC? – al over een ‘waarheids- en verzoeningscommissie’. Hoe zal dat gaan?
‘Okeeee mensen, welkom op Schuld en Boete 2008. Is er naast Wijnand nog iemand die iets wil bekennen, klein klapje aan een ME’er gegeven misschien? Voor de samenvatting hebben we hier twee journalisten van De Telegraaf, en die doen morgen verslag van de bijeenkomst, zodat ook de Volkskrant en zo er wat mee kunnen doen, dus je hoeft niet bang te zijn dat wat je vroeger voor de goede zaak gedaan hebt, geen aandacht krijgt.’
Voorlopig staat vast dat iedere activist zich in moet graven, of hij zich nu verzette tegen de Duitsers (dat ondergrondse gedoe is tamelijk populair gebleven) of tegen de Europese grondwet (ook het gemopper op de Eurodusnie-activisten is sinds het vernietigende referendum over die grondwet danig afgenomen). Eerder dan verlangend uitkijken naar nieuwe maatschappelijke discussies zal iedereen in die vermaledijde milieubeweging – in 25 jaar tijd uitgegroeid van een clubje boomknuffelaars tot een 2,3 miljoen Nederlanders vertegenwoordigende bedrijfstak – zich gedeisd houden. Politiek correcte onbenulligheden van beschroomde activisten zullen we horen. Zoals dat het doel nooit alle middelen heiligt: exit Franse Revolutie. Of nog dommer, dat de parlementaire democratie het hoogste goed is, en degene die bijvoorbeeld in Amerika in de cel wacht op zijn doodstraf dus niet mag ontsnappen. Het moet, anders sta je voor je het weet als terrorist in de krant.
Jammer, want de parallellen met vandaag zijn interessanter dan de vraag of je stenen mocht gooien of mocht inbreken. Dan gaat het zowel om vorm als om inhoud. Vorm: is de anonieme scheldpartij geweld? Driekwart van de populaire ‘rechtse’ websites draait op anonieme geestelijke terreur door adressen, telefoonnummers of privé-naaktfotos van mensen te publiceren, voor de goede zaak of ‘gewoon omdat het kan’, zoals GeenStijl het graag verwoordt. En je eigen leven inzetten bij de dreigende ontruiming van een walvis of bomenverzameling, is dat geweld? Bij zelfmoordterroristen is dat het zonder meer, maar wanneer je je aan een hek ketent of met cartoons onderzoekt hoe boos bevolkingsgroepen precies kunnen worden, zou je dat niet ook als geweld kunnen zien?
Inhoud: waar is de maatschappij nu zo vermolmd dat geweld – hoewel verwerpelijk – toch niet ondenkbaar is, zoals het dat ooit voor de nu buitenhuisbezittende provo’s en Volvo-rijdende krakers ook niet was? Stel dat het onderwijsestablishment eindelijk bewogen kan worden wat te doen aan de kloof tussen witte en zwarte scholen. Niet met wéér een commissie, maar door keurige burgers die een tijdje klinkers in de rondte gooien in plaats van er op te lopen; paar ruitjes d’r aan, blauw oogje hier en daar, flink wat stress bij de bestuurders. Wat als de vastgeroeste middenveldclubs die het onderwijs in de klem hebben daardoor wél gaan nadenken over hoe kinderen van verschillende komaf te mengen – zodat de kansen van de kids uit zwakkere milieus flink toenemen en Nederland dus rijker en welvarender wordt? Dat zou vooruitgang zijn, en de eerste-steen-werper zou regelmatig herdacht worden.