Zorg dat het bed kraakt

Rond het begrip ‘maîtresse’ hangt de kleffe sfeer van ‘O la la, die dekselse Fransozen!’ maar de koninklijke maîtresses aan het Franse hof werden niettemin met alle achting bejegend. Madame de Pompadour, de maîtresse van Lodewijk XV, was in feite de minister van Cultuur. Madame de Mainteuon, de maîtresse van Lodewijk XIV, speelde een rol bij het intrekken van het Edict van Nantes, waarmee de protestanten vogelvrij werden verklaard.

Zo ontleen ik aan Caroline Hankes studie Gekust door de koning (Meulenhoff/ Manteau), een verrukkelijk boek waarin één zin staat waarover ik niet uitgeschaterd raak. Het betreft de watervrees van Lodewijk XIV. ‘In de dagboeken van zijn lijfartsen wordt slechts één keer vermeld dat de koning een bad nam, namelijk in 1665.’
Zijn maîtresses plachten zich trouwens evenmin te wassen. Het moet aan het Franse hof dus adembenemend hebben gestonken, was het niet naar okselzweet, dan was het wel naar de diverse parfums waarmee men de lijfgeur probeerde te camoufleren. In het traditioneel kraakheldere Nederland betekent overspel het einde van de echtverbintenis. In Frankrijk pleegt overspel het huwelijk zowel spannender als stabieler te maken. Aldus Henk Steenhuis, een paar jaar geleden in het weekblad Intermediair. Hij voerde een gesprek met de seksuoloog Charles Gellman. 'Fransen zijn meesters in de geheimhouding’, constateerde deze, 'maar dat is ook van kapitaal belang. Soms vraag een patiënt me: “Moet ik thuis vertellen dat ik een maîtresse heb?” Ik zeg dan altijd: “Doe dat vooral niet. Je leidt je gezin regelrecht naar de ondergang. Je huwelijk gaat kapot. De kinderen krijgen er last van; alles raakt ontwricht. En dat alleen omdat jij twee uur per week bij een andere meid in bed ligt.” ’
Een vooruitstrevend advies, te voegen bij de praktische adviezen van Honoré de Balzac, bedoeld om te voorkomen dat de echtgenote op haar beurt een buitenechtelijke liaison begint, want in dit soort zaken is masculiene hypocrisie geboden. Dus a) Maak haar zwanger; b) betrek een woning met een eigen voordeur; c) belast de conciërge met het toezicht op herenbezoek; d) sitneer de slaapkamer aan de voorzijde van het huis; e) laat de ramen ongedrapeerd; f) doe de canapé, het erotische meubel. stuk par excellence, de deur uit; g) zorg dat het echtelijk bed flink kraakt; h) neem een hond.
Maison Descartes had een avond rond de studie van Caroline Hanken belegd, met de schrijfster als eregast en Madame de Pompadour, de maîtresse aller maîtresses, als buitenechtelijke metafoor. Dat moet een verstandig persoon zijn geweest. Zij had de theorie, reveleerde Caroline Han. ken, dat in een aantrekkelijke vrouw méér vernuft kan steken dan in alle politici bij elkaar, 'want de kunst om te behagen is nog moeilijker dan de kunst om te bedriegen’. Liefde en buitenechtelijke liefde, het zijn schijnbaar oncombineerbare fenomenen, maar de Fransen lijken - zie het voorbeeld Mitterrand waarachtig een methode te hebben gevonden om er elegant mee om te springen. En dat het met de hygiëne bezuiden Rijssel inmiddels een stuk beter gesteld is, moge blijken uit het feit dat de Fransen behalve de maîtresse ook inmiddels het bidet hebben uitgevonden.