Zuid-Afrika heeft wel regels, maar geen gevolgen

Johannesburg - Dit stukje had eigenlijk moeten gaan over de georganiseerde misdaad in Zuid-Afrika.

We maakten onlangs de arrestatie van de Tsjechische onderwereldkoning Radovan Krejcir mee, die opdracht zou hebben gegeven tot de moord op de lokale boevenbaas Cyril Beeka. De Cubaanse crimineel Nelson Yester-Garrido werd eveneens opgepakt. Drugs, goud en diamanten: het bekende plaatje. Er waren vriendschappen met de inmiddels eveneens gevangen Glenn Agliotti, die weer nauwe banden had met de veroordeelde hoofdcommissaris van politie en hoofd van Interpol, Jackie Selebi, en met de vermoorde zakenman Brett Kebble, die op zijn beurt goed bevriend was met de voormalige voorzitter van de ANC-Jeugdliga, Fikile Mbalula, inmiddels minister van Sport. Samen konden ze binnen een uur een fles Johnny Walker Blue Label soldaat maken. Kebble wordt in een recent gepubliceerde bestseller beschreven als Mbalula’s mentor. O ja, en ook het hoofd van de inlichtingendienst Richard Mdluli werd pas opgepakt, vanwege moord. Hij zou op zijn beurt de huidige politiecommissaris Cele wegens corruptie hebben willen laten arresteren. Ontrafel dit maar eens in 450 woorden.

Uiteindelijk biedt een duidend achtergrondverhaal in het weekblad Mail & Guardian enigszins uitkomst. Daarin wordt de vraag opgeworpen of Zuid-Afrika als ‘failed state’ kan worden geclassificeerd. Hij wijst op hoe misdaad en corruptie de sociale, economische en juridische infrastructuur van het land langzaam wegvreten. Het gif sijpelt door, maar er is geen grote klap, geen dreunende implosie van de samenleving, zoals in Zimbabwe of Somalië. Nee, de impact doet zich langzaam gelden.

Waar het om gaat zijn onheilssignalen. De keuze van Krejcir om zich in Zuid-Afrika te vestigen is, aldus Mail & Guardian, zo’n signaal. Krejcir is een expert op het gebied van landen met zwakke systemen. En Zuid-Afrika voldeed uitstekend. Mail & Guardian citeert een diplomaat: ‘Er zijn wel regels in dit land, maar geen gevolgen.’ Een lezer van het artikel merkte in een reactie op: er zijn geen verschillen meer tussen politici, misdadigers en celebrities, tussen macht en inhaligheid, de wereld van snelle auto’s, vrouwen, juwelen, drank en een totaal gebrek aan scrupules.’

Het is tegen die achtergrond dat de campagnes voor de gemeenteraadsverkiezingen zijn begonnen. Het Grote Grijpen heeft de Grote Beloftes ten grave gedragen. En het ANC krabt zich achter de oren. Ineens is de partij bang dat ze behalve Kaapstad ook andere grote steden aan de oppositiepartij Democratic Alliance (DA) zal verliezen. Dus wat doe je als je Julius Malema heet en als leider van de ANC-Jeugdliga de gedesillusioneerde zwarte kiezers weer moet motiveren? Dan gedraag je je als een echte politieke celebrity: racistisch en stompzinnig. Je zegt gewoon dat DA-leider Helen Zille ‘danst als een aap’. En dat herhaal je dan: aapdans, aapdans, aapdans. Dat je daarmee de verkiezingscodes hebt overtreden interesseert je geen moer. Immers: regels, maar geen gevolgen. Over onheilssignalen gesproken.