Zuid-Afrika’s jeugdleider blijft stoken

Johannesburg - In het kunstleslokaal van The Ridge School in Johannesburg staat een groot onaf portret van een zwarte man, in wie je met enige moeite Nelson Mandela kunt ontdekken. Maar met evenveel gemak zou je kunnen zeggen dat het Julius Malema is, de controversiële leider van de ANC Jeugdliga die vorige week unaniem werd herkozen. Diezelfde bolle kaken, diezelfde kleine oogjes. Mandela en Malema. De oude en de toekomstige president? De eerste werd door blank op handen gedragen omdat hij Zuid-Afrika redde van de afgrond. De tweede wordt door de middenklasse als een racistisch gevaar voor de democratie beschouwd; geef Malema de macht en Zuid-Afrika wordt een tweede Zimbabwe.

Blank verlangt terug naar die korte periode na 1994 toen die wijze Mandela ondanks 27 jaar gevangenschap zijn ideeën over gelijkheid en broederschap in praktijk bracht. Maar zie nu, die populistische Malema, die maar niet ophoudt kwesties als de nationalisering van mijnen en onteigening van land van blanke boeren aan te snijden. Beschuldigingen van racisme lapt hij aan zijn laars. Zat president Jacob Zuma niet naast hem toen hij blanken onlangs ‘criminelen’ noemde? En wat deed Zuma? Niets. Ja, een berustend glimlachje. Zuma weet maar al te goed dat hij voor zijn politieke overleven afhankelijk is van steun van Malema’s Jeugdliga.In zijn eerste speech na zijn herverkiezing haalde de dertigjarige Malema weer eens alles uit de kast. Het is tijd voor een economische revolutie! En de jeugd, dat zijn de 'economische vrijheidsstrijders’ die een einde zullen maken aan het 'blanke monopoliekapitaal’. En hup, daar kwamen ze weer: Malema’s dreigementen over nationalisering en landinvasie van de boerderijen van blanken. En hij wordt liever geroyeerd als ANC-lid dan het onderwerp van de mijnen met rust te laten, zei Malema.Ach, zeggen de ANC-leiders vergoelijkend, het zijn kwajongensuitspraken. De jonge Mandela was immer ook heel radicaal. Mandela was zelfs een tikkeltje racistisch. Hij hoonde aanvankelijk iedere vorm van samenwerking met de communisten, blanken en Indiërs weg. Hij en zijn kameraden verstoorden - soms met fysiek geweld - regelmatig bijeenkomsten van die politieke 'tegenstanders’. De Jeugdliga moest het revolutionaire vuur van het ANC brandende houden.Dat doet Malema zeker. En sommige van zijn uitspraken snijden hout. De ongelijkheid is nog altijd gigantisch en de jeugdwerkloosheid enorm. Malema knikt dan snaaks naar Tunesië en Egypte: kijk eens hoe gemakkelijk het vuur van ontevredenheid valt aan te wakkeren. En de bourgeoisie huivert.