Zuid-Afrikaanse mannen ontberen houvast

Johannesburg – ‘Een van de redenen waarom onze gewelddadige misdaad als percentage van het totaal zoveel hoger is dan in ontwikkelde landen is de afwezigheid van vaders en mannelijke rolmodellen in grote delen van onze maatschappij’, zegt de Zuid-Afrikaanse misdaadauteur Deon Meyer, bekend van de bestseller 13 uur.

In Meyers boeken spelen vaders een belangrijke rol. Ze vertegenwoordigen een deel van de bevolking dat zich miskend voelt, onder druk staat en worstelt met zijn identiteit. Zuid-Afrika is een macholand, waar zowel de blanke als de zwarte man zich liefst fysiek manifesteert: sport, drank, eten, seks en geweld. Het vaderschap ligt in het verlengde hiervan. Onder de zwarte bevolking is het de normaalste zaak om als man kinderen op de wereld te zetten zonder daar vervolgens verantwoordelijkheid voor te nemen, terwijl zijn blanke evenknie zich het liefst gedraagt als het onaantastbaar, onwankelbaar hoofd van het huishouden.

Het is vooral die stoere blanke groep die het moeilijk heeft sinds het einde van apartheid in 1994. Vroeger was hij niet alleen hoofd van zijn gezin, maar voelde hij zich ook een soort vader voor zijn zwarte werknemers, de schoonmaakster, de tuinman, noem maar op. Hij werd aangesproken met baas, en zijn zoon was kleinbaas. Maar tegenwoordig heeft hij te maken met affirmative action, positieve discriminatie waarbij in sollicitaties de voorkeur uitgaat naar iedereen behalve de blanke man. Ineens is hij het lulletje van het land en worstelt met een minderwaardigheidscomplex. Pa komt niet meer aan de bak. Pa zit thuis. Pa wordt door vrouw en kinderen met minachting behandeld. De gevolgen zijn voorspelbaar. Je leest het ook in Meyers boeken: alcoholisme, huiselijk geweld, scheidingen.

In 2004 begon de evangelist Angus Buchan daarom met zijn jaarlijkse Mighty Men Conferences (mmc), waar uiteindelijk zo’n kwart miljoen mannen op af kwamen. ‘Er zijn te weinig geestelijke vaders in dit land’, verklaarde hij. ‘Het idee is dat als de man zijn leven weer op orde krijgt het gezin vanzelf volgt.’

Buchan zelf is er inmiddels mee opgehouden, maar de mmc is een eigen leven gaan leiden met nieuwe predikanten. In maart 2013 zal de voormalige apartheidsminister van Wet en Orde, Adriaan Vlok, komen vertellen over zijn innige band met Jezus Christus. Want Zuid-Afrikaanse mannen hebben behoefte aan houvast. ‘Ze zijn vergeten waar het om gaat in het leven’, zei Buchan. ‘Zaken als verantwoordelijkheid aanvaarden. Iedere man kan een kind maken. Maar een vader zijn is een ander verhaal. Mijn boodschap is simpel: mannen, toon respect voor je vrouw! Blijf bij haar, bescherm haar. Hetzelfde geldt voor je kinderen. Je zoon doet wat jij doet. Als jij je vrouw slaat, dan zal hij zijn vrouw slaan.’