‘Zuipstaat’ Estland pakt eindelijk alcohol aan

Tallinn – Slacht Estland een gans met gouden eieren? Deze zomer werd voor de tweede keer in vijf maanden de accijns op alcohol verhoogd. Volgens de centrum-linkse regering een bittere noodzaak om de chronische drankzucht in het land tegen te gaan. Belangenorganisaties van alcoholproducenten en -verkopers klagen daarentegen dat de verhogingen vooral de staatskas ten goede komen. En ze vrezen dat de alcoholtoeristen uit Finland hun heil elders gaan zoeken.

Dat laatste gebeurt al: bezoekers uit het noordelijke buurland kunnen sinds november gebruik maken van een speciale busdienst die hen van de Tallinnse haven meteen naar de Alko1000-winkels over de grens met zuidelijk buurland Letland rijdt. Daar hebben ze een uur de tijd om in te slaan. Ook veel Esten maken de reis. Die ontdekken bovendien dat bijvoorbeeld ook de benzine in Letland veel voordeliger is.

Dat er in Estland een collectief drankprobleem bestaat, valt echter niet te ontkennen. Daarvoor worden Noord-Europese factoren ter verklaring gegeven, zoals de maandenlange koude, de donkere winters en de culturele acceptatie (wodka bij de late lunch). Maar er is meer loos. Sociale misère en stress in de nieuwe, dynamische prestatiemaatschappij, beide het gevolg van Estlands radicale overgang naar de kapitalistische markteconomie, zouden menigeen naar de fles doen grijpen. Eenzaamheid en introvertie – Esten genieten de reputatie in zichzelf gekeerde individualisten te zijn die zich het liefst zo min mogelijk met de medemens bemoeien – gelden als andere oorzaken.

Drinken op straat is in Estland de normaalste zaak van de wereld, ook onder jongeren. Bij twintig procent van de ongevallen op de weg is er alcohol in het spel. Tot een volwaardig anti-alcoholprogramma van overheidswege is het nooit gekomen. Tot 2016 aarzelden politici zelfs om de alcoholreclames op radio, tv en internet aan banden te leggen. De laatste leider die echt probeerde de strijd aan te binden met het overmatig drinken was Michail Gorbatsjov in 1985. Veel leverde zijn drooglegging overigens niet op, behalve een bloeiende ondergrondse productie en handel.

Mogelijk heeft het opplakken van het predikaat van meest alcoholgulzige lidstaat door de gezaghebbende oeso in 2015 enkele politici toch aan het denken gezet. En dat Letland op 1 maart hoogstwaarschijnlijk ook een accijnsverhoging zal doorvoeren, zal de Estse protagonisten iets meer zelfvertrouwen geven. Rest de vraag of zo’n fiscaal middel de onderliggende oorzaken van het purjutamine (gezuip) zal wegnemen.