Zuma’s ex for president?

Kaapstad – De messen zijn uit de schede. Dit jaar gaat het regerende anc nieuwe leiders kiezen.

Dat die verkiezingen pas in december zijn, is meteen het probleem: tot die tijd zal Zuid-Afrika in de ban zijn van een interne strijd over wie Jacob Zuma gaat opvolgen en daarmee naar alle waarschijnlijkheid de nieuwe president van het land zal worden. Commentatoren vrezen dat dit vooruitzicht de geringe economische groei van het land (0,5 procent in 2016) nog verder zal afremmen. ‘Reken maar op bloed op de muren’, schreef columnist Max du Preez. Het Amerikaanse tijdschrift Time vond de naderende impasse ernstig genoeg om Zuid-Afrika in de top-tien van potentiële gevaren voor de wereld te zetten.

Hoewel het anc, dat al sinds 1994 onafgebroken regeert, probeert om de gelederen gesloten te houden, barstte de strijd na nieuwjaar vrijwel meteen los. De anc-vrouwenliga was de eerste die besloot om zich niets aan te trekken van het partijgebod ‘gij zult niet voortijdig een bepaalde kandidaat lanceren en ondersteunen’. De vrouwenvleugel zei dat zij Nkosazana Dlamini-Zuma als hun kandidaat beschouwen. Dlamini-Zuma, van 1992 tot 1998 echtgenote van Jacob Zuma, was vanaf 1994 achtereenvolgens minister van Gezondheid, Buitenlandse Zaken en Binnenlandse Zaken, en werd in 2012 voorzitter van de Afrikaanse Unie. Het is een publiek geheim dat Jacob niet afkerig is van het idee van zijn ex-vrouw en moeder van enkele van zijn kinderen als partijleider, omdat de kans dat hij vanwege uitstaande corruptieaantijgingen zal worden vervolgd dan vrij gering is.

Andere belanghebbenden zijn minder happig op Dlamini-Zuma. Eind vorig jaar gaf de vakbondsfederatie Cosatu al te kennen dat zij graag ziet dat de huidige vice-president Cyril Ramaphosa het leiderschap op zich neemt. Ramaphosa is een uiterst gehaaide politicus met een lang verleden in de strijd tegen de apartheid. Ooit was hij de gedoodverfde opvolger van Nelson Mandela, maar uiteindelijk werd hij opzij geschoven door Thabo Mbeki. Zuma zei onlangs dat het niet vanzelfsprekend is dat de tweede man in het anc ook automatisch de nieuwe leider wordt. De kans bestaat dus dat Ramaphosa een soort Zuid-Afrikaanse Hillary Clinton wordt.

Er is nog een optie: de hardnekkige geruchten dat Zuma zal proberen een derde termijn als anc-leider te regelen. anc-secretaris-generaal Gwede Mantashe heeft gezegd dat dit puur speculatie is. Maar in deze wereld van nepnieuws, feitenvije politiek en de macht van sociale media lijkt niets onmogelijk.