Zuma zoekt hulp bij God

Johannesburg – Adriaan van Dis, in Zuid-Afrika om de vertaling van Tikkop te promoten, begon er meteen over tijdens een welkomstborrel op de residentie van de Nederlandse ambassadeur in Pretoria. ‘Die uitspraken van Zuma…’

In 2008 had Van Dis Jacob Zuma (toen nog presidentskandidaat) geïnterviewd voor zijn documentaireserie Van Dis in Afrika. Een charmante man, die Zuma. Maar achter die charme, constateerde ook Van Dis, schuilt iets heel anders: een gehaaide politicus, een overlever, een man die weet hoezeer God de Zuid-Afrikaanse politiek kan beïnvloeden.

Zuma, al zes jaar honorair pastoor van de Full Gospel Church, haalde in 2004 de voorpagina’s toen hij tijdens de verkiezingscampagne voorspelde dat het anc ‘zou blijven regeren tot Jezus terugkeert’. Vier jaar later verklaarde hij in Kaapstad: ‘Wij zullen deze organisatie (anc) opbouwen. Zelfs God verwacht van ons dat wij dit land zullen besturen, want wij zijn de enige organisatie die door predikanten werd gezegend toen ze werd opgericht. (…) Daarom zullen wij blijven heersen tot Jezus terugkeert.’

En in 2011 speelde hij in de Oostkaap de onheilsprofeet: ‘Als je op het anc stemt kies je ervoor om naar de hemel te gaan. Als je niet op het anc stemt kies je voor die man… die mensen kookt.’

Volgend jaar komen er weer verkiezingen aan. Met de populariteit en het conservatisme van zwarte kerken als Zion Christian Church en Shembe Nazareth Church – tezamen goed voor tien miljoen aanhangers – in het achterhoofd, dreigde Zuma onlangs rebelse jonge politici als Julius Malema met de toorn Gods: ‘Als je de leiders niet respecteert, als je autoriteit niet accepteert, dan zit je in de buurt van vervloeking.’ En: ‘Of we dat nou leuk vinden of niet, God heeft regering en kerk met elkaar verbonden.’

Zuma weet het ook: het gaat niet zo goed met het anc. De Economic Freedom Fighters van Malema dreigen veel jeugdige stemmen weg te halen. De Democratic Alliance slaagt erin steeds meer zwarte middenklassekiezers te trekken. En het pas opgerichte Agang probeert de zwarte intelligentsia aan zich te binden.

In een land dat dankzij populisten als Malema en blanke extremisten (die deze maand luidkeels protesteerden tegen de ‘blanke genocide’) steeds verder polariseert, zijn verwijzingen naar het geloof geruststellend en verzachtend. Of de communistische alliantiepartners van het anc daar ook zo blij mee zijn is een heel ander verhaal.