H.J.A. HOFLAND

Zwart scenario

NEW YORK – Bij de grensbewaking waar een elektronische foto van me zal worden genomen en ik twee vingerafdrukken moet afstaan, zie ik een televisiescherm met daarop Sarah Palin in actie. Wat een energie, jongens! In de taxi weer een tv. Barack Obama spreekt een enorme menigte toe. Uitzinnige geestdrift. Daarna wordt McCain geïnterviewd. Hij is bang dat zijn tegenstander van Amerika een socialistische staat wil maken met hogere belastingen en meer ambtenaren. Een clubje deskundigen komt zijn visie nader bespreken. In het hotel zet ik voor alle zekerheid toch weer even de televisie aan. In september zijn er 177 polls geweest, het aantal voor oktober wordt nog hoger. Ik kijk op internet even in Huffingtons Post en Salon. Ik word betsunamied door verkiezingsnieuws, analyse, meningen. De zondageditie van The New York Times heeft negen pagina’s waarin het verschil tussen de kandidaten en de partijen wordt verklaard. Iedereen kan van alles op de hoogte zijn en iedereen kan laten weten wat hij ervan denkt. Daarvoor zijn de blogs. En dan hebben we nog de uitgekiende verdachtmakingen van de ‘attack ads’, de spotjes op televisie waarin het publiek op de hoogte wordt gebracht van de zwarte bladzijden in de carrière van de tegenkandidaat.
Kan uit deze chaos van informatie, dit niet-aflatende tumult waarin de ‘gezaghebbende opinieleiders’ ten onder zijn gegaan, nog een redelijk oordelende publieke opinie groeien? Kun je in deze baaierd van meningen überhaupt nog van een democratie spreken? Is Amerika niet bezig in een natie van miskende amateurs en politieke partizanen te veranderen? Dat zal de komende week blijken. In ieder geval zijn de Amerikanen een volk in nood. Ze zijn verstrikt in twee uitzichtloze oorlogen. Uit de kredietcrisis dreigt een algemene recessie te groeien, of misschien is die al aan de gang. De staatsschuld is nog nooit zo groot geweest.
Zeker in de afgelopen vier jaar is de algemene en versnelde neergang voor iedereen zichtbaar. De mensen laten zich door het van tijd tot tijd door Washington gebrachte goede nieuws niet meer bedotten. Voor 71 procent is George W. Bush de slechtste president uit de geschiedenis. Amerika schreeuwt om een geloofwaardige leider. En dan dienen zich er twee aan die miljoenen voor een embarras du choix stellen. McCain, ervaren maar 72, soms onberekenbaar en met een ultraconservatieve running mate die een groot deel van het electoraat tot het uiterste polariseert. En Obama, die overzichtelijke maatregelen belooft, maar 47 is, bovendien zwart, en ‘geen ervaring’ heeft. Geen wonder dat hier een sfeer van radeloosheid sluimert.
Vorige week schreef ik hier dat, gezien de leidende rol die Washington onvermijdelijk voor het Westen heeft, het logisch en rechtvaardig zou zijn dat West-Europa in elk geval een zekere invloed zou hebben op de verkiezingen. Zet dat uit je hoofd. Geen Amerikaan, van welke politieke signatuur ook, zou dat toelaten. In de New York Review of Books behandelt Timothy Garton Ash de Atlantische verbondenheid uit een ander gezichtspunt.
Na acht jaar Bush is er voor Europa maar één kandidaat: Barack Obama. Hij is de vertegenwoordiger van een nieuwe generatie. Hij is door zijn afkomst en kleur de belichaming van de mondialisering. En door zijn carrière toont hij dat de Amerikaanse droom nog geen geschiedenis is. Over McCain maken we ons in Europa geen illusies. Zijn buitenlandse politiek zou met een paar Petraeus-achtige veranderingen een voortzetting zijn van Bush. Als adviseurs heeft hij neoconservatieve denkers als Robert Kagan, die gelooft dat de Europeanen van Venus komen en de Amerikanen van Mars. Na alle ervaring hebben we in Europa daar radicaal genoeg van.
Garton Ash maakt daar een belangwekkende kanttekening bij. In de tijd van Bush is Europa vaak een dogmatisch anti-Amerikanisme verweten. Zou Obama winnen, dan kunnen we zien in hoeverre die kritiek hout snijdt. Hij beschouwt dit anti-Amerikanisme als een ‘virulente allergie’ die door miljoenen Amerikanen wordt gedeeld, tegen een man die van incompetentie zijn beroep heeft gemaakt. Wordt Obama gekozen, dan zal er in Europa een zucht van verlichting opgaan en op z’n minst de helft van de Amerikanen zullen daarin delen.
Maar wat als McCain de volgende president wordt? ‘Juist omdat internationaal de verwachtingen zo hooggespannen zijn, zou het vernietigend kunnen zijn als Obama verliest. De schok zou nog groter zijn, omdat Sarah Palin dan niet meer dan een hartslag van het presidentschap verwijderd is.’ Hou er rekening mee dat McCain-Palin een verdere ontwrichting van het Westen tot gevolg zal hebben. En altijd weer vraag ik me af of ons kabinet en de rest van onze politici met die mogelijkheid enigszins rekening hebben gehouden.