Zwarte balkjes

Barcelona - Het was even wennen in het begin. Waarom zouden er in Spanje toch zo veel criminelen bij de politie zitten? Je kon geen krant openslaan of je kwam weer een foto tegen van een Guardia Civil of een Policía Nacional met zo'n zwart balkje voor de ogen.
Het maakte een intimiderende indruk en voor de zekerheid ging je toch iets anders aankijken tegen dingen als een rood voetgangerslicht of de maximumsnelheid.
Natuurlijk was ik de enige die bij rood niet overstak en die netjes 120 reed op de snelweg. Spanjaarden raasden me aan alle kanten voorbij, want zij wisten het al lang: de mannen met die balkjes voor de ogen, ook al dragen zij een politie-uniform, dat zijn de goeien. En die andere man op de foto, de enige die we recht in de ogen mogen kijken, dat is de schurk. Kwestie van een iets andere benadering van de journalistieke ethiek.
Maar hoe zat dat ook alweer in de rechtsstaat? Iedereen die nog niet door de rechter is veroordeeld, is onschuldig. Ook als je eenmaal veroordeeld bent behoren de media je identiteit te beschermen. Fatsoenlijke media laten zich niet in met het publiekelijk aan de schandpaal nagelen van veroordeelden - laat staan verdachten.
In Spanje ligt dat dus net even anders. Het komt door het terrorisme, zo luidt de verklaring. Politiemannen dienen onherkenbaar te zijn in de media, tegen identificatie door terroristen. Het zwarte balkje heeft overigens inmiddels plaatsgemaakt voor het ‘gepixelde hoofd’.
De verklaring klinkt redelijk. Maar het blijft de vraag waarom met het recht op privacy van verdachten zo lichtzinnig wordt omgesprongen. Niet alleen in Spanje, en soms met ernstige gevolgen. Vorige week schoot een Eta-lid een Franse politieman dood in de directeomgeving van Parijs. Vijf brandweermannen uit Barcelona, die op vakantie waren in de buurt, bleken ’s avonds op Franse en Spaanse tv-zenders 'Eta-terroristen winkelend in de Carrefour’. Ongepixeld en duidelijk herkenbaar. Ze hadden geluk dat ze brandweerlieden waren, want daardoor was een snelle identificatie mogelijk.
Minder geluk had Diego P. uit Tenerife. Hij stond korte geleden op de voorpagina van de krant ABC. Met zijn volledige naam, met zijn gezicht perfect herkenbaar in beeld en onder de schreeuwende kop: 'De blik van de moordenaar’. Hij had een meisje van drie jaar geslagen, verkracht en vermoord, zei de krant zonder het geringste voorbehoud, en andere media zeiden het na. Enkele dagen later bleek dat een misdrijf uitgesloten was. Diego P. was weer 'vrij’.