Cherish Menzo (rechts) en Camilo Mejía Cortés in DarkMatter © Bas de Brouwer

Twee zwarte menselijke figuren liggen op het voortoneel, in het sciencefiction-universum dat danser en choreograaf Cherish Menzo met scenograaf Morgana Machado Marques creëerde voor DarkMatter. Ze bewegen traag, iets dat terugkeert gedurende de voorstelling, en dat werkt op verschillende niveaus, alsof ze de tijd besturen en ook: alsof er onmetelijke krachten op hen inwerken (geïnspireerd door chopped & screwed, een remixtechniek uit de hiphopmuziek waarbij het tempo sterk wordt teruggedraaid).

De twee figuren verzorgen elkaar liefdevol, of brengen ze elkaar nu juist de wonden toe, met doeken druipend van zwarte vloeistof? Het is een vervreemdende, postapocalyptische scène, een gure ruis raast over de speaker, wind over een eeuwig kale vlakte zonder luwte. Ze dragen zilveren maskers, het enige dat spiegelend oplicht in het halfduister. Later, als het masker af gaat, en de nogal weergaloze spoken word bij de danstaal komt, toont het ook het zilver van hun grill.

DarkMatter is een explosieve, poëtische en grillige ervaring die zich moeilijk laat vangen. Alsof het stuk net zo’n weergaloze ontsnappingskunstenaar is als Menzo zelf. Want dat Menzo en mede-performer Camilo Mejía Cortés bezig zijn om weergaloos te ontsnappen aan wat er zoal vastligt over het zwarte lichaam staat vast.

Een gedachte van Walter Benjamin, die een dramaturg terughaalde na afloop in de bar: ‘All great works of literature either dissolve a genre or invent one.’ En dat is, zou ik zeggen, hier ook aan de hand. De woorden, bewegingen, muziek en licht worden in handen van Menzo allemaal ingezet om haar belichaamd essayisme te belijden. Het is een openbaar, theatraal ritueel, met reinigende krachten en technisch ongelooflijk sterk opgebouwd.

Menzo schreef samen met Cortés aan de spoken word, die rechtstreeks voort lijkt te komen uit hun dansende lichamen: ‘Fingertips and strings/ hanging from the air/ onyx in a trance, who’s the puppeteer.’ Dit ‘who’s the puppeteer’ echoot herhaaldelijk door de ruimte.

De spanning sijpelt ook weg uit de performance, op ongeveer de helft vertraagt de tijd dusdanig dat hij ineens betekenisloos lijkt, zonder consequenties. Maar ook dit ‘zwemmen’ lijkt onderdeel van het onderzoek dat Menzo doet. Geen seconde krijg je de indruk dat er naar je toe bewogen wordt, dat het werk voor de toeschouwer gemaakt is. DarkMatter is een uitdrijvingsrite waar je bij moet zijn, donker, ongemakkelijk en van een urgentie die je uit je stoel slaat.

Wat er ook oplicht in dit aardedonker, waaruit het nieuwe geboren wordt? Een kort ogenblik is er een olieachtige veelheid aan kleuren te ontwaren. Levensgroot verschijnt er een gestalte achter Menzo op het doek. Het doek dat tegelijk een kwast is, ongelooflijk hoezeer alle elementen de meerduidigheid hier versterken. Een regenboogkleur op haar glanzende borst. Is zij het zelf, is het een beschermende voorouder? Een krachtige spirit die Menzo voorgaat en draagt, ik denk het.

DarkMatter, Cherish Menzo, Frascati Producties / GRIP i.s.m. De Coproducers. frascatitheater.nl