Zweden verbroederen tijdens de voorrondes van het Songfestival

Malmö – ‘Je kijkt samen met vrienden naar het Melodifestivalen en praat erover met een vreemde bij de bushalte. Iedereen is ermee bezig.’ De 25-jarige student Filippa Petersson zit elk voorjaar net als een derde van de Zweedse bevolking zes zaterdagavonden achter elkaar voor de televisie. Dan zijn namelijk de voorrondes van het Eurovisie Songfestival.

Dit jaar mocht het tv-publiek kiezen uit maar liefst 28 inzendingen. Melodifestivalen is na Donald Duck en zijn vrienden, dat elk jaar met Kerst op de Zweedse tv wordt uitgezonden, het meest bekeken programma. Elk Zweeds kind kan vrijwel voor niets muziekles volgen, het is onderdeel van folkbildningen, volksontwikkeling, en velen dromen ervan om op het podium van Melodifestivalen te komen en het succes van ABBA, de winnaars van 1974, te herhalen.

Melodifestivalen is een collectief ritueel dat het Zweedse zelfbeeld bevestigt, zegt Andreas Önnerfors, docent ideeëngeschiedenis aan de Universiteit van Gotenburg. ‘Het is een van onze laatste gemeenschappelijke kampvuren.’ Een hard vluchtelingenbeleid dat plotseling werd ingevoerd, opkomend rechtspopulisme en angst voor terreur hebben het Zweedse zelfbeeld aangetast. ‘Door het festival voelen we ons weer goede en sociale mensen’, stelt Önnerfors. Zo leefden de kijkers mee met de Chileens-Zweedse zanger Mendez die dit jaar zijn homoseksuele zoon prees als een held in zijn introductiefilmpje. ‘In Chili hebben wij een andere manier van denken over homoseksualiteit, helaas. Maar in Zweden voelt zijn zoon zich gerespecteerd.’

Alleen zeurpieten, rechtse populisten, cultuursnobs en alternativo’s wijzen dit gezamenlijke feestje af, meent Önnerfors. Conservatieven willen meer schlagers, extreem-rechts spreekt over een multicultureel complot, radicaal links vindt het plat en commercieel vermaak.

‘Zelfs met mensen die Melodifestivalen afkeuren kan ik lange gesprekken hebben over onze verschillende meningen, zegt Filippa Petersson. Vreugdekreten en gejuich bij haar thuis wanneer de twintigjarige Benjamin Ingrosso de finale wint. Als zijn Dance Off nog een keer vertoond wordt, gaat het volume omhoog.

Ingrosso gebruikt overigens bewust de achternaam van zijn vader en niet die van zijn beroemde moeder Pernilla Wahlgren. Hij is geboren in de showbizz, en niet een kindje dat op de muziekschool begon. In jantesverige, het land van de bescheidenheid, wil hij dat zo min mogelijk benadrukken.