Zweedse atheïsten krijgen eigen begraafplaats

Göteborg – Hoog tijd dat de Zweedse begraafplaatsen een afspiegeling worden van het land zelf: sociaal-democraat Joseph Erdem pleit voor atheïstische graven en vindt daar veel bijval voor.

Göteborg – Volgens peilingenbureau Gallup International is Zweden op communistisch China na het ongodsdienstigste land ter wereld. In 2015 bestempelde driekwart van de Zweden zichzelf als atheïstisch of areligieus. Maar aan de begraafplaatsen is dat niet te zien. Die zijn nog in het beheer van de voormalige staatskerk, de evangelisch-lutherse Zweedse Kerk. Natuurlijk, er is altijd een hoekje voor anders- of ongelovigen, maar het karakter van de akkers blijft godsdienstig.

Hoog tijd om daar verandering in te brengen, vond de sociaal-democraat Joseph Erdem uit het centraal-Zweedse stadje Borlänge. Vlakbij het graf van de beroemde Zweedse tenor Jussi Björling ligt een nog ongeschonden veldje groen. Gewoon, een nieuw kerkhof waar nog niemand ter aarde is gedragen. ‘Dit is neutraal grondgebied’, zegt Erdem. ‘Voorheen hadden ongelovigen alleen te kiezen uit een religieuze eindbestemming. Nu hebben ze hun eigen grond.’ Iedereen is welkom, voegt de politicus snel toe. Atheïst of niet. De enige voorwaarde voor een hoekje aarde hier is dat geïnteresseerden bereid zijn af te zien van religieuze of nationalistische symbolen.

Erdem is van Koerdische komaf. Zijn familie, vertelt hij, is een ratjetoe van christenen, moslims en ongelovigen. ‘Tijdens ons leven kunnen we allemaal door één deur. Waarom zouden we dan na onze dood moeten scheiden?’ De vraag naar atheïstische graven is groot, weet Erdem.

Zweden is het enige Scandinavische land zonder officiële staatskerk. De Zweedse Kerk verzelfstandigde in 2000 en de invloed op de maatschappij nam sterk af. Bij een reeks christelijke feestdagen wordt nog wel stilgestaan, maar er is nauwelijks nog kerkbezoek. Steeds minder stellen trouwen bij het altaar en de doop maakt plaats voor een niet-religieuze tegenhanger, de zogeheten ‘naamgeefceremonie’, voor nieuwe ouders die weinig ophebben met het geloof, maar wel de komst van de kleine willen vieren.

Inmiddels hebben tientallen bewoners van Borlänge zich voor het ongodsdienstige kerkhof aangemeld. Erdem krijgt telefoontjes van lokale politici uit alle windstreken: of hij ze op weg kan helpen met eenzelfde initiatief in hun gemeente. De politicus zelf affilieert zich met geen enkele religie. De mens, zegt hij, is ouder dan de goden. Die verklaring vindt hij afdoende. Het spreekt voor zich dat hij op zijn atheïstenbegraafplaats wil eindigen.