Zweedse stellen sluiten een ‘gelijkheidscontract’

Gotenburg‘Skaffa dig en jämställd man’, luidt een oud-Zweeds advies aan vrouwen, uitgedragen door de overkoepelende vakbond. ‘Neem een gelijkwaardige man.’ Nu wordt deze aanbeveling bekrachtigd door wetenschappers van de sociologiefaculteit van de Umeå Universiteit. Vrouwen in een gelijkwaardige relatie, zo wijst recent onderzoek uit, lijden beduidend minder onder stress. Al is een gelijkwaardige man niet iets dat je oppikt uit een schap, merkt onderzoeker Anne Grönlund op. Nee: gelijkwaardigheid kan het best worden afgedwongen met een contract.

Vrouwen die een schriftelijk of mondeling gelijkheidscontract met hun man hebben, hebben minder stress over zowel gezinsleven als carrière. Volgens Grönlund moeten alle verantwoordelijkheden op schrift gesteld: hoe verdelen we het ouderschapsverlof? Het plannen van vakanties en feestdagen? De zorg voor ons kind en het huishouden? Hoe belangrijk vinden we tijd voor onszelf, en hoe verdelen we die dan?

Het mag – in ieder geval in Zweden – geen nieuws heten dat de moeders van jonge kinderen eerder opbranden dan vaders. Zelfs in het land van de eindeloze ouderschapsverlof, de gratis ‘voorschool’ en het recht voor ouders om deeltijd te gaan werken, is er in Zweden een groeiend aantal moeders met een burn-out.

Hoe kan het dan toch dat die eerste kinderjaren vooral voor de vrouwelijke bevolking zo’n struikelblok zijn? Nou, een deeltijdbaan helpt wel, een beetje, maar bij de nieuwe moeders die minder gaan werken blijkt de carrièrestress weer toe te nemen. En ondanks de aanmoediging van de overheid voor een gelijke verdeling van het ouderschapsverlof houden vaders toch vaak hun voltijdbaan.

Vrouwen blijken een disproportionele verantwoordelijkheid te dragen voor wat in Zweden de livspussel, de levenspuzzel, wordt genoemd. Ze gaan misschien een dag of twee minder naar hun werk, maar ondertussen bekommeren zij zich om de opvoeding, het huishouden, conflictbestrijding en ramppreventie.

Vaders zijn over de hele linie bezien minder gespannen, wijst de studie uit. Maar als ze ergens werken waar mannen in de meerderheid zijn, voelen ze een druk om fulltime aan te blijven. Hoe meer de vader deelneemt aan de opvoeding en het huishouden, des te vaker blijven moeders vijf dagen werken, en hoe betrokkener de vader, des te eerder hij zelf kiest voor een deeltijdbaan.

Dus, schrijven de onderzoekers in de krant Dagens Nyheter: ‘Ondanks het feit dat iedereen het recht heeft om vaker thuis te zijn, zijn uiteindelijk sociale normen, de werkplek en de mate waarin vaders deelnemen aan het huishouden bepalend voor het al dan niet veranderen van de rollen – en het stressniveau.’