Zweedse zorg voor de zwakken

Er bestaan nu eenmaal geen fatsoenlijke landen. Het geeft een immens gevoel van voldoening dat landen als Zweden en Zwitserland, die we tientallen jaren lang als integere, zuivere, tijdens de Tweede Wereldoorlog keurig neutrale landen hebben beschouwd, indertijd nazi-Duitsland met geld en wapens blijken te hebben gesteund en verschrikkelijk van de oorlog hebben geprofiteerd.

Het arme Nederland kon dat natuurlijk niet, omdat de Duitsers het in 1940 nodig vonden om hier binnen te vallen, anders hadden wij precies hetzelfde gedaan.
Nu is er in Zweden dankzij een artikelenserie in het dagblad Dagens Nyheter een diepgaand debat gestart over de door minister Margot Wallström ‘barbaars’ genoemde sterilisatiepraktijken die tussen 1935 en 1976 op misschien wel 60.000 Zweedse vrouwen zijn toegepast. Dat konden 'inferieure mensen’ zijn, alleenstaande moeders met veel kinderen, zigeuners, en mensen van 'gemengd ras’ of 'afwijkend’ gedrag. Waar het vooral om gaat, is het besef dat ook in de Zweedse, door de sociaal-democratie bestuurde welvaartsmaatschappij het aan de nazi’s verwante gedachtengoed van raszuiverheid zo sterk was doorgedrongen dat vrouwen die niet goed mee konden komen, tot 'vrijwillige’ sterilisatie werden gedwongen. Nog schokkender is dat die ideeën blijkbaar meer dan 25 jaar na de Tweede Wereldoorlog konden blijven voortleven.
Maar is het werkelijk alleen maar Zweden dat vrouwen tegen hun wil heeft gesteriliseerd? Tot enkele jaren geleden werden zigeunervrouwen in Tsjechië in groten getale tot sterilisatie geforceerd. En zouden er werkelijk in Nederland en andere Westeuropese landen geen zwakzinnigen gesteriliseerd worden? Waar ligt de grens waar de samenleving beslissingen over de levens van anderen mag nemen, en zouden daar ook geen vergissingen bij gemaakt kunnen zijn, zoals bijvoorbeeld in Zweden, waar een meisje tegen haar zin van binnen werd leeggehaald, omdat een arts van mening was dat zij te stom was om kinderen te krijgen, terwijl zij eigenlijk alleen maar een bril nodig had om op het schoolbord te kunnen kijken?
In Zweden worden nu duizenden verzoeken om schadeloosstelling verwacht, al weet niemand hoeveel van de betreffende vrouwen in feite nog in leven zijn. Gelukkig voor de Zweedse staat dat de niet-geborenen geen schadeloosstelling voor hun niet-bestaan kunnen vragen.
In de Amerikaanse pers wordt de affaire afgedaan als een aberratie van de verwerpelijke welvaartsstaat: omdat de sociaal-democraten beloven dat er voor de zwakkeren zal worden gezorgd, moeten er liefst zo weinig mogelijk zwakkeren zijn, dus moeten de armen en niet-zo-slimmen maar geen kinderen krijgen. In Nederland nemen we liever een moreel superieure houding aan tegenover die blonde Scandinaviërs die nog zo lang na de oorlog in rassentheorieën geloofden. En we vragen niet aan de Nederlandse zigeuners hoeveel tientallen jaren na de oorlog zij op basis van nazistische wetgeving nog racistisch werden behandeld door de Nederlandse overheid.