Zweten in Mexico

Mexico-Stad – Ik zit in het pikkedonker. Alleen door het gesteun en gekreun om mij heen weet ik dat ik te midden van een flink aantal lichamen zit. Naakte lichamen die met de minuut heviger zweten. De hitte in dit onderaardse hol loopt op tot het uiterste van wat een mens kan verdragen.

Temazcal heet de ruimte waar de Mexicanen al eeuwenlang hun lichamen zuiveren. De naam komt uit de inheemse taal Náhuatl en betekent ‘stoomhuis’. Overal in Mexico vind je ze. Vaak zien ze er uit als gekleurde iglo’s, soms gevormd in een half hol onder de grond. De temazcal verbeeldt de schoot van Moeder Aarde waarin je op een zacht vuurtje gaargekookt wordt voor je wedergeboorte.

In het midden van de donkere ruimte ligt een bergje vulkaanstenen die buiten op een vuur roodgloeiend zijn gemaakt. In het duister klinkt de stem van de ‘voorganger’ of in meer vulgaire termen ‘de zweetmaker’. Hij houdt een kalmerend praatje, legt voortdurend uit wat hij doet. Hij gooit water met verschillende soorten aromatische kruiden op de gloeiende stenen. Het begint te sissen en te geuren en de vochtigheidsgraad en hitte lopen dramatisch op. Het voelt alsof je stikt, maar je lichaam kan meer hebben dan je denkt.

Het is het kunstmatig opwekken van koorts, je lichaamstemperatuur loopt op tot veertig graden. Zweten is zwak uitgedrukt, het water loopt gewoon uit je huid. Dit is de manier om alle giftige stoffen uit het lichaam te verwijderen. Te lang in de temazcal blijven is gevaarlijk, een half uurtje is het maximum. Al die tijd moet je water drinken en je huid masseren door er zachtjes op te slaan met de geurige tak die de zweetmaker je bij binnenkomst heeft overhandigd. Op het moment dat ik denk dat ik het kookpunt passeer, zwaait de deur open en mogen we het licht tegemoet.

Dit eeuwenoude stoombad was volgens sommige antropologen een bindend kenmerk van de pre-Columbiaanse culturen in Mexico en Midden-Amerika. In de Náhuatl-cultuur was het een ritueel opgedragen aan Temazcalteci, de ‘grootmoeder aller baden’ en schutspatroon van artsen, vroedvrouwen, kruidendokters en anderen die het lichaam van een mens verzorgen. Het idee is dat je direct contact hebt met de krachten van de natuur. En inderdaad, wanneer je weer op je normale temperatuur bent aanbeland, voel je je een nieuw mens.