Elke week bespreekt Kees van den Bosch een diepgravend artikel uit weekblad De Groene Amsterdammer. Hij interviewt de betrokken journalisten: wat hebben ze naar boven gehaald, hoe hebben ze dat gedaan en waarom is dat van belang?

Wij zijn benieuwd naar uw reactie: podcast@groene.nl of als u abonnee bent via Mijn Groene.

Aflevering 20 15 augustus 2019

Raqqa na IS

Tot twee jaar geleden was Raqqa in de handen van de Islamitische Staat, uitverkozen als de hoofdstad van het kalifaat. IS werd weggejaagd, maar de strijd heeft een zware tol geëist: de stad ligt in puin, zonder elektriciteit, met mogelijk gevaar van sleeping cells van IS. 

Toch zag Fréderike Geerdink tijdens haar tiendaagse bezoek ook de veerkracht van Raqqa. Wanneer ze het centrum van de Syrische stad nadert, ziet ze naast het grijs van pijn en ellende ook langzaam maar zeker de kleur terugkomen. Winkels die kleurrijk speelgoed voor de vitrine hangen, kledingzaken waar kleurrijke hoofddoekjes worden verkocht. Zwart textiel heeft zijn tijd gehad. Ergens verderop hoort ze gejuich: ‘We hebben een schroef gevonden, hier kunnen we iets mee repareren!’ 

Geerdink beschrijft deze week de wederopbouw van een stad die zich bevindt tussen ‘het grijs van destructie en de kleur van hoop.’

• Productie: Kees van den Bosch & Fatih Kılıç

Aflevering 19 8 augustus 2019

Optimisme onder Amsterdamse randgemeenten

‘Van wie is de stad?’ Je hoort het Groene-medewerker Floor Milikowski vragen. Amsterdam gaat gebukt onder een enorme woningdruk en massatoerisme. En toch ziet zij reden voor optimisme: de drukte biedt mogelijkheden voor randgemeenten.

Nabijgelegen steden zoals Almere, Purmerend en Zaandam kunnen gezellige hubs worden voor de middenklasse. Hoofddorp bijvoorbeeld, ooit een troosteloze stad met kantoorpanden uit de jaren negentig, lijkt met hippe projecten zoals Hyde Park te loeren op studenten, creatieveling en expats. 

 

De problemen van Amsterdam zijn echter niet meteen opgelost door de ontwikkeling in de randgemeenten. Meer en meer mensen willen in Amsterdam wonen terwijl er niet genoeg is. Bovendien lijken de stijgende woningprijzen vooral de middenklasse die geen gebruik kan maken van overheidssteun te treffen. 

Polarisatie dreigt: hoe zorgen we ervoor dat de stad er voor iedereen is en niet alleen voor hogere inkomens? En hoe kunnen randgemeenten bijdragen aan een integrale aanpak?

Productie: Kees van den Bosch & Fatih Kılıç

Aflevering 18 31 juli 2019

De zorgbeveiliger: van commando tot uitsmijter

Geteisterd door personeelstekorten zie je hem overal in GGZ-instellingen opduiken, de zorgbeveiliger. Wat hij precies doet is onduidelijk. Vormt deze nieuwe functie een oplossing voor de problemen in klinieken of is er juist een probleem gecreëerd. Roos Menkhorst en Catrien Spijkerman deden onderzoek naar de opkomst van de zorgbeveiliger en schrijven er deze week over in De Groene.

Lees het verhaal hier: https://www.groene.nl/artikel/van-commando-tot-uitsmijter

• Productie: Kees van den Bosch & Brecht Russchen

Aflevering 17 25 juli 2019

Van clown tot prime minister

Hij is de kersverse premier van het Verenigd Koninkrijk en was een van de voornaamste roergangers achter de Leave-campagne tijdens het Brexit-referendum in 2016: Boris Johnson. 

Beroemd en berucht om zijn ironische provocaties staat Johnson nu zelf aan het roer van de Staat. Joost de Vries schrijft deze week in De Groene hoe de anti-politicus premier werd met humor als handelsmerk en politiek wapen. 

• Productie: Kees van den Bosch & Brecht Russchen 

Aflevering 16 18 juli 2019

Asiel in Friesland

Terwijl media reppen over vluchtelingenstromen en protesten tegen azc’s, stellen zes Friese dorpen in 2016 ieder een huis beschikbaar aan een ontheemd gezin. Mooi, maar niet gemakkelijk. Inge Oosterhoff ging kijken hoe het gegaan is met deze hartverwarmende initiatieven. Waar liepen zij tegen aan? Wat gebeurt er als je Aleppo inruilt voor Jorwert? En welke rol speelden de media? Deze week blikt Kees van den Bosch samen met Inge terug op dit schoolvoorbeeld van de Friese ‘mienskip’.

Productie: Kees van den Bosch & Jan Daalder

Aflevering 15 10 juli 2019

Groene groei of een maatschappelijke omwenteling?

Bent u een optimist of pessimist? Ziet u kansen voor groene groei? Of moeten we kiezen tussen een schonere wereld en meer welvaart? Kortom: moeten we besparen of vernieuwen? 

Jaap Tielbeke en Hidde Boersma wisselden van gedachten in een reeks brieven in het zomernummer. Hidde schaart zich onder de ecomodernisten die optimistisch zijn over de mogelijkheden van groene groei door technologische innovatie. Jaap meent dat een politieke en maatschappelijke omwenteling noodzakelijk is om de klimaatvraagstukken het hoofd te kunnen bieden. Een belangrijk debat over de vraag op welke manier we de toekomst van de aarde veilig kunnen stellen. 

• Productie: Kees van den Bosch & Brecht Russchen

Aflevering 14 4 juli 2019

Ondermijnende criminaliteit in Noord-Brabant

Nederland is een groot doorvoerland voor allerlei drugs. Waarom lukt het niet om de internationale drugshandel in te dammen? Hoe komt het dat in plaats van justitie burgemeesters in de frontlinie staan?

Thomas Muntz en Anouk Kootstra van Investico onderzochten samen met lokale kranten de staat van de georganiseerde misdaad in Noord-Brabant. Ze keken voornamelijk naar de omvang en de bestrijding van het probleem en hun conclusies stemmen somber: de aanpak van de zogenaamde ‘ondermijning’ is ineffectief en wordt belemmerd door structurele wanorde, onvermogen en schaarsheid bij politie en justitie.

Er komt meer geld uit Den Haag in de strijd tegen ondermijning, maar toch lijkt de lokale aanpak in het afgelopen decennium weinig te hebben opgeleverd. Redenen daarvoor zijn te vinden in de organisatie van de politie: gebrek aan focus, ondercapaciteit en een brain drain van geschoolde agenten. Daarnaast heeft justitie moeite ‘grote jongens’ veroordeeld te krijgen. 

Burgemeesters spelen een steeds grotere rol in de aanpak van ondermijning, maar dat is niet zonder risico’s. Ze maken zichzelf kwetsbaar voor aanslagen en bedreigingen van criminele organisaties. Ook kunnen hun optredens arbitrair overkomen. 

Het goede nieuws is dat de vervlechting tussen boven- en onderwereld in vergelijking met andere plekken op de wereld beperk blijft: er is bijvoorbeeld geen sprake van bestuurlijke maffiapraktijken of de overname van gemeenteraden door criminelen. 

• Productie: Kees van den Bosch & Fatih Kılıç

Aflevering 13 27 juni 2019

Zelfverrijking aan de universiteit

Twee onderzoekers van de Universiteit Maastricht verrijkten zichzelf middels een academisch bedrijfje. Ze droegen waardevolle patenten en antilichamen gratis over aan hun eigen bedrijven. De universiteit dekte hun frauduleuze handelingen jarenlang toe. Karlijn Kuijpers van Platform Investico is deze week te gast bij Kees van den Bosch om te vertellen over hoe ze deze praktijken op het spoor kwam en hoe dit had kunnen gebeuren.

• Productie: Kees van den Bosch & Jan Daalder

Aflevering 12 20 juni 2019

De symboolpolitiek achter Trumps muur

‘In Washington begrijpen mensen niet hoe het er in het grensland aan toe gaat.’

De president van de Verenigde Staten maakt immigratie het hoofdthema van zijn herverkiezingscampagne. Ook nu weer presenteert hij the wall als een heuse immigratiestopper. Maar in hoeverre klopt dat? Is het niet vooral grootspraak? Wat zeggen zijn plannen over de huidige ideologische koers van de VS? En wat vinden mensen in het grensgebied hier eigenlijk van?

Om die laatste vraag te kunnen beantwoorden vertrok Groene-redacteur Casper Thomas vanuit zijn woonplaats Washington naar het zuidelijke grensgebied. Hij begon bij het meest oostelijke gedeelte van de grens, in Texas, en reisde vandaar naar Californië. Onderweg sprak hij mensen die op een directe wijze met de muur te maken zullen hebben: immigranten, inwoners, activisten, politici, agenten en grenswachten.

Hun verhalen hebben een gemene deler: de muur zal niet helpen. Trumps idee staat dan ook vooral symbool voor een psychologische kentering in hoe de VS zichzelf zien: van een land dat continu de grenzen wil verleggen, naar een land dat zichzelf meer en meer afsluit voor de rest van de wereld. 

Productie: Kees van den Bosch & Fatih Kılıç

Aflevering 11 13 juni 2019

Het nieuwe antisemitisme

Het nieuwe antisemitisme is in opkomst en het kent kleur noch grenzen. Rechts én links wijzen naar de ander, maar wat zijn hun eigen blinde vlekken?

Na een lang onderzoek naar het hedendaagse antisemitisme zien Margreet Fogteloo en Rosa van Gool dat weinig groepen gevrijwaard blijven: ze kijken onder meer naar Jodenhaat in linkse en progressieve kringen. Het blijkt een mijnenveld te zijn, want wat is legitieme kritiek op de staat Israël en wat is antisemitisme? Deze theoretisch heldere lijn blijkt dunner in de praktijk.

In ‘Niet ík ben het probleem’ geven ze een inkijkje in de online ‘dog whistle-cultuur’ en gaan ze in op affaires in Engeland, zoals de antisemitische belaging van journalist Ben Judah door aanhangers van een oud-Labour politicus en de excuses van Jeremy Corbyn voor de jodenhaat in zijn partij.

Productie: Kees van den Bosch & Fatih Kılıç

Aflevering 10 6 juni 2019

De staallobby

Hoe kan het dat Tata Steel, de grootste vervuiler van heel Nederland, geld verdient met het uitstoten van CO2? 

Na maandenlang onderzoek van Evert de Vos en Luuk Sengers blijkt dat de staalproducent uit IJmuiden de afgelopen tien jaar via het zogenaamde Europese Emissiehandelssysteem voor een miljard euro aan gratis uitstootrechten heeft ontvangen, terwijl ze niet minder CO2 is gaan uitstoten. Wat is dat ETS precies? En hoe zit het met de nationale CO2-belasting? (In de woorden van Tata-CEO Theo Henrar: de “Klavertaks”.) 

De Vos en Sengers schreven eerder al over de staallobby bij de klimaattafels, subsidies voor de fossiele industrie en over de noodzaak van een mondiale CO2-taks. Samen met Kees van den Bosch ontwarren zij nu de argumenten die de staallobby, met Tata Steel voorop, gebruikt om zo min mogelijk belasting te betalen. Wat blijkt: er klopt geen hout van.

Productie: Kees van den Bosch & Jan Daalder

Aflevering 9 30 mei 2019

Het MH17-complot

In de twee dagen na het neerstorten van vlucht MH17 zijn er meer dan 65.000 Russische trollentweets verstuurd met als doel Oekraïne de schuld te geven van de ramp. Dat blijkt uit onderzoek van Robert van der Noordaa en Coen van de Ven. Zij onderzochten negen miljoen tweets die afkomstig zijn van het Internet Research Agency, beter bekend als ‘de trollenfabriek uit Sint-Petersburg’. 

De trollen gebruikten drie Russische hashtags: #КиевСбилБоинг (‘Kiev heeft Boeing neergeschoten’), #ПровокацияКиева (‘KievProvocatie’) en #КиевСкажиПравду (‘Kiev spreek de waarheid’). Dat de trollen in korte tijd met een gericht informatie-offensief het debat proberen te beïnvloeden is duidelijk, maar heeft het ook invloed gehad? Daarover spreekt Kees van den Bosch met Coen van de Ven.

De trollenactie mag inmiddels vijf jaar oud zijn, de theorieën die zij verspreiden zijn nog springlevend. In het online Twitter-debat rondom MH17 duiken opvallend veel Nederlanders op. Zo is er Joost Niemöller, die ooit als journalist werkte voor HP/De Tijd en De Groene Amsterdammer, maar nu schrijft over obscure rassentheorieën, de islam en MH17. Ook is er de merkwaardige Nederlander Michel Spekkers die afreisde naar Oost-Oekraïne en zelfs nationaal nieuws werd omdat hij terugkwam met een ‘zak resten’ van de ramp. Maar de meest markante figuur is wellicht Max van der Werff, een invloedrijke Twitteraar in het mondiale MH17-debat. Hij reisde tweemaal af naar Oost-Oekraïne en publiceerde vele verhalen op zijn website Kremlintrol. 

In de podcast vertelt Coen over hun drijfveren en probeert hij hun aanwezigheid in het debat te duiden. Zijn het nuttige idioten of houden ze moedwillig alternatieve theorieën in stand? Verder vertelt Coen over de werkwijze van het onderzoek en over hoe het toch kan dat een obscure complottheorie over MH17 vorige week plots opdook in het verkiezingsdebat tussen Mark Rutte en Thierry Baudet.

Aflevering 8 23 mei 2019

Broederschap in Brussel

Wie is wij?

Op zoek naar een antwoord op die vraag trok journalist Bas Mesters het afgelopen jaar door Europa. Voor een ambitieus journalistiek project verbleef hij in Parijs, Londen, Rome, Berlijn en Warschau en schreef daarover eerder vijf artikelen in De Groene. Het is een zoektocht naar de opkomst van het populisme, maar ook naar het tegengif. Wat is er over van de kernwaarden van Europa: Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap. Is er sprake van een Broederschapsrevolutie? Wat kan Europa leren van de ontwikkelingen in haar steden? Deze week, in het voorlopige slot van de serie, zoekt Mesters de antwoorden in Brussel.

Daar valt hem met name op hoe harmonieus de stad weet om te gaan met alle verschillende nationaliteiten, functionarissen en overtuigingen die er voorkomen. Tijdens het bezoek aan een meditatie-avond van de Soefi-gemeenschap vertelt iemand wat een ‘verdomd religieuze stad’ Brussel is. Daarmee doelt hij niet op de geloofsovertuiging van Brusselaars, maar op het gedeelde verlangen om meer samen te komen. Deze behoefte ziet men niet alleen terug bij de Soefi-gemeenschap, maar ook bij de demonstranten van ‘Let’s stick together’. Een beweging die zich publiekelijk hard maakt voor een schonere en leefbaardere stad. 

De landen kunnen wat dat betreft leren van de metropolitische steden, waar men samen kijkt naar wat er nodig is om het volgende doel te behalen. Waar men niet kijkt naar waar je vandaan komt. Want Brusselaar ben je niet omdat je in Brussel bent geboren, maar omdat je er bent.

Productie: Kees van den Bosch, Laura Kelderman

Aflevering 7 15 mei 2019

Het onstuitbare optimisme van de Zuid-Afrikaanse jeugd

In 2017 keerde Margalith Kleijwegt na 29 jaar terug naar Welkom, het Zuid-Afrikaanse mijnstadje dat ze samen met fotograaf Ad van Denderen in 1990 al eens eerder bezocht. Tijdens hun eerste bezoek was Mandela net vrij, maar de Apartheid bestond nog. Er waren rellen waarbij aan beide zijden doden vielen. Hoe was het om daar in die tijd te zijn? En wat is er veranderd? Leeft het traumatische verleden nog of kijkt de Zuid-Afrikaanse jeugd vooruit, naar de toekomst?

De foto’s van Ad van Denderen uit 1990 en de foto’s die kinderen in 2017 samen met hem maakten hebben geleid tot het boek ‘Welkom Today’ (Ad van Denderen, Lebohang Tlali en Margalith Kleijwegt. Uitgeverij Paradox / Atlas | Contact, 304 blz., € 39,90) en een gelijknamige tentoonstelling in het Stedelijk Museum Amsterdam (18 mei t/m 13 oktober).

Productie: Kees van den Bosch en Jan Daalder

Aflevering 6 9 mei 2019

Wat willen we onze kinderen leren?

Het onderwijs: iets waar iedereen wel een mening over heeft. Of zoals Groene-redacteur Rosa van Gool het verwoordt: Nederland kent 16 miljoen onderwijsexperts, waaronder Arjen Lubach. Rosa is samen met Xandra Schutte te gast bij Kees van den Bosch om helderheid te brengen in de wirwar van meningen, innovatie en onderzoek op onderwijsgebied. 

Rosa schreef zelf over onderwijsvernieuwing: van ‘21st-century skills’ en ‘kennis centraal’ tot ‘transferable skills’. Hoewel sommige innovaties hun vruchten afwerpen, blijft de doorstroom van theorie naar praktijk lastig. En die praktijk, daar weet Rosa het nodige van: als docent klassieke talen heeft ze gezien welke uitwerking beleidsnota’s en ministeriële plannetjes op de werkvloer hebben. Open deur: de docent is cruciaal.

Xandra heeft een atypische schoolcarrière gehad: toetsen en rapporten zijn haar vreemd, zij doorliep ooit ‘De Vrije School’. Haar zoon S. gaat naar een reguliere school. Had zij dat liever anders gezien? En hoe verhoudt een betrokken ouder zich tot de schoolcarrière van een kind? In de extra dikke onderwijsspecial van De Groene analyseert zij het moderne onderwijs met haar puberzoon als casestudy

Productie: Kees van den Bosch en Jan Daalder

Aflevering 5 1 mei 2019

De cultuurstrijd om de wolf

De wolf is terug in Nederland. Sinds vorig jaar is de Veluwe niet langer alleen de Veluwe. Het is nu ook het territorium van GW960f, oftewel Grijze Wolf 960 female. De terugkeer van dit wilde dier in ons opgeruimde Nederland houdt de gemoederen flink bezig. Want waar natuurliefhebbers en wetenschappers de wolf met open armen ontvangen, schieten schapenboeren hem het liefst aan de Duitse grens af.

Het is een vraagstuk dat op het eerste gezicht vrij simpel lijkt. Er zijn weer wolven in het land, wat moet men daarmee? Maar de discussie die het beest met zich mee de grens over draagt is er een met veel verschillende meningen en felle voor- en tegenstanders – vergelijkbaar met het debat rondom de Oostvaardersplassen. Schapenboeren vrezen voor hun vee. En niet geheel onterecht. In 2018 doodde een wolf 31 schapen op het erf van een boer in Overijssel. Maar door de beschermde status van de wolf in Europa mag het dier niet worden afgeschoten. Dus worden boeren gedwongen tot maatregelen die in hun ogen te duur en onpraktisch zijn, of überhaupt geen effect zullen hebben.

Aan de andere kant van de discussie staan de wetenschappers en ‘wolvenknuffelaars’ die de terugkeer van het dier toejuichen in deze tijd van afnemende diversiteit in de natuur. Maar deze mensen leven vaak in de stad en hebben er volgens de boeren eigenlijk niets mee te maken.

Is er een oplossing? Of zijn de onderstromen in deze discussie te complex om tot een antwoord te komen? Irene van der Linde doet een poging om deze ingewikkelde kwestie in kaart te brengen.     

Aflevering 4 24 april 2019

Democratische lente in Centraal-Europa

Centraal-Europa werd door de opkomst van populisme en autoritair bestuur regelmatig een democratisch laboratorium voor Europa genoemd. Rutger van der Hoeven vraagt zich in de Groene Amsterdammer af of we dat nu misschien opnieuw over de regio kunnen zeggen, maar dan om andere, hoopvolle redenen. Kunstenaars, tieners en operazangers, ongebruikelijke figuren in de politieke arena, stappen uit protest tegen de corrupte regimes de politiek in en vormen een nieuwe democratische impuls.

In Slowakije sprak Rutger met David Straka. Op zijn zeventiende ontketende hij onvermoed een reeks protesten toen hij uit onvrede over het zoveelste corruptieschandaal een protestevenement aanmaakte op Facebook. Hij verwachte er niets van, maar er kwamen zo’n tienduizend mensen op de demonstratie af. Achteraf bleek het evenement de aftrap van een reeks demonstraties, georganiseerd door Straka en zijn vrienden. Na de moord op onderzoeksjournalist Ján Kuciak kregen de protesten een hernieuwde urgentie en een groeiende toeloop, tot wel 65.000 mensen.

Rutger ging ook in gesprek met Gergö Kovács van De Hond met Twee Staarten, met afstand de meest originele en vernieuwende partij van Hongarije. Kovács en zijn partijgenoten beantwoorden de Hongaarse politiek met absurditeit en humor. Ze drukten stapels nepgeld met daarop de hoofden van Viktor Orbáns favoriete vijanden om aantijgingen van buitenlandse inmenging te pareren. En ze beloofden kiezers het eeuwige leven, twee zonsopgangen per dag en gratis geld. Met hun ironie laten ze de loze beloftes van Orbán zien en spreken ze mensen aan op hun eigen passiviteit. 

In deze aflevering van De Groene Amsterdammer Podcast spreekt Kees van den Bosch met Rutger van der Hoeven over zijn reis door Centraal-Europa. Mogen we al spreken van een democratische lente? Wat is de motor achter deze fenomenen? En past de verkiezingswinst van de komiek Zelenski in Oekraïne ook in dit verhaal?

Productie: Kees van den Bosch, Tjesse Riemersma

Aflevering 3 17 april 2019

Één grote familie: DNA en identiteit

Miljoenen mensen over de hele wereld zijn in de weer met wattenstaafjes. 10 seconden langs de binnenkant van je wang strijken, in een envelop en met de post naar Houston, Texas. Zes tot acht weken later krijg je bericht met een linkje naar een webpagina waar je eigen identiteit in handige staafdiagrammen en wereldkaartjes samengevat is. 

Dat is wat Groene-redacteur Roos van der Lint meemaakte toen ze zich door een hartverwarmende reclame van het bedrijf MyHeritage liet overhalen om een DNA-test te doen. Dit soort bedrijven claimen je een andere blik op jezelf te geven, een spiegel die op abstract niveau iets zegt over wie je wérkelijk bent. Op basis van hun enorme DNA-databank kunnen ze je (niet) heel precies vertellen voor hoeveel procent Nederlands, Schots of Hongaars je bent. Of dat je, zoals Roos, familie in Angola hebt. 

Dat is mogelijk door het DNA dat de miljoenen gebruikers van dit soort commerciële bedrijven zelf opsturen. Maar wat brengt deze mensen ertoe om dat ook daadwerkelijk te doen? Wat hopen ze te vinden? Wat zegt het over de tijdsgeest dat de DNA-kit één van de populairste kerst- en verjaardagscadeaus is? En wat zijn de gevaren van dit ‘kleinburgerlijke tijdverdrijf’? Etno-nationalisme, overspelige familieleden en privacylekken, wellicht?

Lees hier het coverartikel in De Groene Amsterdammer van deze week. 

Productie: Kees van den Bosch, Jan Daalder

Aflevering 2 9 april 2019

Big Oil

De strijd tegen de klimaatverandering vindt behalve in de politiek en op straat ook steeds vaker in de rechtszaal plaats. Het begon met de beroemde rechtszaak van Urgenda tegen de Staat der Nederlanden, geïnitieerd door Limburgse advocaat Roger Cox. Urgenda won deze zaak uiteindelijk in 2015. Inmiddels zijn er wereldwijd meer dan 40 juridische procedures gestart. Niet alleen tegen de politiek, dat wil zeggen tegen regeringen, maar ook tegen energiereuzen als Shell en Exxonmobil lopen er zaken.

Hoe kansrijk zijn deze juridische acties? Valt uitzonderlijke spelers wel iets te verwijten bij een groot, collectief probleem als klimaatverandering? De Shells van deze wereld zullen zelf volhouden van niet. Als bedrijf geven zij enkel gehoor aan de vraag naar fossiele brandstoffen van de consument. Maar hoe kijkt de rechterlijke macht naar het feit dat meerdere energiebedrijven al veel eerder dan de consument wisten dat het verbranden van fossiele brandstoffen bijdraagt aan klimaatverandering en die kennis bewust hebben achtergehouden? Of sterker nog, dat die bedrijven ook lobbyisten hebben ingezet om de politiek af te houden van eventuele vergroenende maatregelen? 

Redacteur Jaap Tielbeke schrijft deze week in De Groene Amsterdammer over hoe de juridische strijd tegen Big Oil er momenteel voorstaat. Tijdens deze podcast komen onder andere de zaak van Milieudefensie tegen Shell en de opmerkelijke procedure van een Peruaanse boer tegen Duits energiebedrijf RWE ter sprake.

• Productie: Kees van den Bosch en Laura Kelderman

Aflevering 1 3 april 2019

Verslaafd aan pijnstillers

De Verenigde Staten hebben momenteel te kampen met een opioïde-epidemie, een gevolg van grootschalige marketingcampagnes van farmaceutische reuzen als Purdue Pharma. Hele gemeenschappen raakten verslaafd aan het gebruik van middelen als oxycodon. Wanneer artsen zulke middelen niet meer willen of kunnen voorschrijven grijpen sommige patiënten naar de heroïne. Op dit moment is een overdosis opioïden doodsoorzaak nummer één voor Amerikanen onder de 55.

In Nederland ontvouwde minister Bruno Bruins afgelopen februari een plan om het pillengebruik terug te dringen, maar haastte zich te zeggen dat het geen ‘maatschappelijk probleem is’. Dat is opmerkelijk, want het ministerie beschikt helemaal niet over cijfers die iets kunnen zeggen over de ernst van de problematiek.

Platform voor onderzoeksjournalistiek Investico vroeg voor De Groene Amsterdammer en Nieuwsuur bij de branchevereniging voor zorgverzekeraars in Nederland (ZN) en zorgverzekeraar VGZ gedetailleerde cijfers op over langdurig opioïdegebruik. Die cijfers laten zien dat inmiddels tweehonderdduizend Nederlanders langdurig gebruik maken van opioïden. 

In het artikel in de Groene Amsterdammer schrijven Thomas Muntz en Emiel Woutersen van Investico over chronische pijnklachten, verslavingsproblemen bij langdurig gebruik van pijnstillers en de oorzaken van de snelle groei van het gebruik van voorgeschreven opioïden. Ze spraken met patiënten, huisartsen, pijnspecialisten en verslavingsartsen.

In deze aflevering gaat Kees van den Bosch in gesprek met Thomas en Emiel over hun onderzoek. Hoe kwamen ze dit onderwerp op het spoor? Welke moeilijkheden kwamen ze tegen tijdens het onderzoek? En hoe verhouden de problemen in Nederland zich tot die in de VS?

• Productie: Kees van den Bosch en Tjesse Riemersma