Elke week bespreekt Kees van den Bosch een diepgravend artikel uit weekblad De Groene Amsterdammer. Hij interviewt de betrokken journalisten: wat hebben ze naar boven gehaald, hoe hebben ze dat gedaan en waarom is dat van belang?

Wij zijn benieuwd naar uw reactie: podcast@groene.nl of als u abonnee bent via Mijn Groene.

Aflevering 4 24 april 2019

Democratische lente in Centraal-Europa

Centraal-Europa werd door de opkomst van populisme en autoritair bestuur regelmatig een democratisch laboratorium voor Europa genoemd. Rutger van der Hoeven vraagt zich in de Groene Amsterdammer af of we dat nu misschien opnieuw over de regio kunnen zeggen, maar dan om andere, hoopvolle redenen. Kunstenaars, tieners en operazangers, ongebruikelijke figuren in de politieke arena, stappen uit protest tegen de corrupte regimes de politiek in en vormen een nieuwe democratische impuls.

In Slowakije sprak Rutger met David Straka. Op zijn zeventiende ontketende hij onvermoed een reeks protesten toen hij uit onvrede over het zoveelste corruptieschandaal een protestevenement aanmaakte op Facebook. Hij verwachte er niets van, maar er kwamen zo’n tienduizend mensen op de demonstratie af. Achteraf bleek het evenement de aftrap van een reeks demonstraties, georganiseerd door Straka en zijn vrienden. Na de moord op onderzoeksjournalist Ján Kuciak kregen de protesten een hernieuwde urgentie en een groeiende toeloop, tot wel 65.000 mensen.

Rutger ging ook in gesprek met Gergö Kovács van De Hond met Twee Staarten, met afstand de meest originele en vernieuwende partij van Hongarije. Kovács en zijn partijgenoten beantwoorden de Hongaarse politiek met absurditeit en humor. Ze drukten stapels nepgeld met daarop de hoofden van Viktor Orbáns favoriete vijanden om aantijgingen van buitenlandse inmenging te pareren. En ze beloofden kiezers het eeuwige leven, twee zonsopgangen per dag en gratis geld. Met hun ironie laten ze de loze beloftes van Orbán zien en spreken ze mensen aan op hun eigen passiviteit. 

In deze aflevering van De Groene Amsterdammer Podcast spreekt Kees van den Bosch met Rutger van der Hoeven over zijn reis door Centraal-Europa. Mogen we al spreken van een democratische lente? Wat is de motor achter deze fenomenen? En past de verkiezingswinst van de komiek Zelenski in Oekraïne ook in dit verhaal?

Productie: Kees van den Bosch, Tjesse Riemersma

Aflevering 3 17 april 2019

Één grote familie: DNA en identiteit

Miljoenen mensen over de hele wereld zijn in de weer met wattenstaafjes. 10 seconden langs de binnenkant van je wang strijken, in een envelop en met de post naar Houston, Texas. Zes tot acht weken later krijg je bericht met een linkje naar een webpagina waar je eigen identiteit in handige staafdiagrammen en wereldkaartjes samengevat is. 

Dat is wat Groene-redacteur Roos van der Lint meemaakte toen ze zich door een hartverwarmende reclame van het bedrijf MyHeritage liet overhalen om een DNA-test te doen. Dit soort bedrijven claimen je een andere blik op jezelf te geven, een spiegel die op abstract niveau iets zegt over wie je wérkelijk bent. Op basis van hun enorme DNA-databank kunnen ze je (niet) heel precies vertellen voor hoeveel procent Nederlands, Schots of Hongaars je bent. Of dat je, zoals Roos, familie in Angola hebt. 

Dat is mogelijk door het DNA dat de miljoenen gebruikers van dit soort commerciële bedrijven zelf opsturen. Maar wat brengt deze mensen ertoe om dat ook daadwerkelijk te doen? Wat hopen ze te vinden? Wat zegt het over de tijdsgeest dat de DNA-kit één van de populairste kerst- en verjaardagscadeaus is? En wat zijn de gevaren van dit ‘kleinburgerlijke tijdverdrijf’? Etno-nationalisme, overspelige familieleden en privacylekken, wellicht?

Lees hier het coverartikel in De Groene Amsterdammer van deze week. 

Productie: Kees van den Bosch, Jan Daalder

Aflevering 2 9 april 2019

Big Oil

De strijd tegen de klimaatverandering vindt behalve in de politiek en op straat ook steeds vaker in de rechtszaal plaats. Het begon met de beroemde rechtszaak van Urgenda tegen de Staat der Nederlanden, geïnitieerd door Limburgse advocaat Roger Cox. Urgenda won deze zaak uiteindelijk in 2015. Inmiddels zijn er wereldwijd meer dan 40 juridische procedures gestart. Niet alleen tegen de politiek, dat wil zeggen tegen regeringen, maar ook tegen energiereuzen als Shell en Exxonmobil lopen er zaken.

Hoe kansrijk zijn deze juridische acties? Valt uitzonderlijke spelers wel iets te verwijten bij een groot, collectief probleem als klimaatverandering? De Shells van deze wereld zullen zelf volhouden van niet. Als bedrijf geven zij enkel gehoor aan de vraag naar fossiele brandstoffen van de consument. Maar hoe kijkt de rechterlijke macht naar het feit dat meerdere energiebedrijven al veel eerder dan de consument wisten dat het verbranden van fossiele brandstoffen bijdraagt aan klimaatverandering en die kennis bewust hebben achtergehouden? Of sterker nog, dat die bedrijven ook lobbyisten hebben ingezet om de politiek af te houden van eventuele vergroenende maatregelen? 

Redacteur Jaap Tielbeke schrijft deze week in De Groene Amsterdammer over hoe de juridische strijd tegen Big Oil er momenteel voorstaat. Tijdens deze podcast komen onder andere de zaak van Milieudefensie tegen Shell en de opmerkelijke procedure van een Peruaanse boer tegen Duits energiebedrijf RWE ter sprake.

• Productie: Kees van den Bosch en Laura Kelderman

Aflevering 1 3 april 2019

Verslaafd aan pijnstillers

De Verenigde Staten hebben momenteel te kampen met een opioïde-epidemie, een gevolg van grootschalige marketingcampagnes van farmaceutische reuzen als Purdue Pharma. Hele gemeenschappen raakten verslaafd aan het gebruik van middelen als oxycodon. Wanneer artsen zulke middelen niet meer willen of kunnen voorschrijven grijpen sommige patiënten naar de heroïne. Op dit moment is een overdosis opioïden doodsoorzaak nummer één voor Amerikanen onder de 55.

In Nederland ontvouwde minister Bruno Bruins afgelopen februari een plan om het pillengebruik terug te dringen, maar haastte zich te zeggen dat het geen ‘maatschappelijk probleem is’. Dat is opmerkelijk, want het ministerie beschikt helemaal niet over cijfers die iets kunnen zeggen over de ernst van de problematiek.

Platform voor onderzoeksjournalistiek Investico vroeg voor De Groene Amsterdammer en Nieuwsuur bij de branchevereniging voor zorgverzekeraars in Nederland (ZN) en zorgverzekeraar VGZ gedetailleerde cijfers op over langdurig opioïdegebruik. Die cijfers laten zien dat inmiddels tweehonderdduizend Nederlanders langdurig gebruik maken van opioïden. 

In het artikel in de Groene Amsterdammer schrijven Thomas Muntz en Emiel Woutersen van Investico over chronische pijnklachten, verslavingsproblemen bij langdurig gebruik van pijnstillers en de oorzaken van de snelle groei van het gebruik van voorgeschreven opioïden. Ze spraken met patiënten, huisartsen, pijnspecialisten en verslavingsartsen.

In deze aflevering gaat Kees van den Bosch in gesprek met Thomas en Emiel over hun onderzoek. Hoe kwamen ze dit onderwerp op het spoor? Welke moeilijkheden kwamen ze tegen tijdens het onderzoek? En hoe verhouden de problemen in Nederland zich tot die in de VS?

• Productie: Kees van den Bosch en Tjesse Riemersma

Aflevering 0 12 maart 2019

Pilot: Racisme in Nederland

Nederland is een tolerant en gastvrij land, waarin iedereen gelijke kansen krijgt, ongeacht zijn of haar achtergrond. Althans, zo zien we onszelf graag. Maar de cijfers en de mensen daarachter vertellen een ander verhaal. Op de woningmarkt krijgt ‘Rachid’ bijvoorbeeld veel minder aanbiedingen dan ‘Jaap’ als hij bij een makelaar aanklopt, blijkt uit onderzoek van De Groene Amsterdammer.

Kees van den Bosch interview Groene-redacteuren Rasit Elibol en Jaap Tielbeke over hun onderzoek naar discriminatie. Centraal staat de vraag: hoe racistisch is Nederland?