Elke week bespreekt Kees van den Bosch een diepgravend artikel uit weekblad De Groene Amsterdammer. Hij interviewt de betrokken journalisten: wat hebben ze naar boven gehaald, hoe hebben ze dat gedaan en waarom is dat van belang?

Wij zijn benieuwd naar uw reactie: podcast@groene.nl of als u abonnee bent via Mijn Groene.

Aflevering 29 16 oktober 2019

Het windmolenoproer

Het broeit in de Drentse Veenkoloniën. Deze zomer begon men er, na jaren van verzet, met de bouw van een enorm windmolenpark. Marco Visscher keerde terug naar zijn geboortegrond en peilde de stemming. Hij schreef een drieluik voor De Groene en sprak daarvoor met tientallen betrokkenen. Van omwonenden en actievoerders tot initiatiefnemers en bestuurders. Een gesprek over maatschappelijke onrust, politiek draagvlak en de lessen voor de energietransitie. 

• Productie: Bas Mesters & Alfred Koster

Aflevering 28 10 oktober 2019

Elizabeth Warren, the next president?

Vier uur lang stonden fans in New York in de rij voor een selfie. Niet voor een foto met een popster of topsporter, maar met Elizabeth Warren, senator van Massachusetts en een van de presidentskandidaten voor de Amerikaanse Democraten. Haar rally’s zijn een bijna religieuze ervaring en hebben naast een politieke ook een rituele functie, waar die selfie-rij bijhoort. En met effect: Warren blijft stijgen in de peilingen en wordt door de media op de voet gevolgd. Casper Thomas reisde haar achterna naar rally’s en woonwagenparken en raakte gefascineerd. Deze week analyseert hij in De Groene Podcast haar succes, verhouding tot Bernie Sanders, haar antwoord op Trump en haar inzet voor de middenklasse. 

• Productie: Kees van den Bosch & Marieke Rotman

Aflevering 27 3 oktober 2019

Het vergeten volk

In de zomer van 2014 viel IS de regio Sinjar in Noord-Irak binnen. Het doel was de Jezidi’s, een gemeenschap met een eigen religie en een eeuwenoude cultuur, uit te roeien. De mannen werden vermoord; vrouwen en meisjes als slaaf verkocht en jongens in IS-trainingskampen gestopt. Journaliste Brenda Stoter Boscolo reisde naar Irak om over de Jezidi’s te schrijven. In de vluchtelingenkampen deed ze onderzoek naar de genocide en de geschiedenis en cultuur van de Jezidi’s. Deze week in De Groene een bewerkte voorpublicatie van haar boek Het vergeten volk over het leed van de Jezidi-vrouwen en het taboe op hun onwettige kinderen. In deze podcast vertelt ze over de totstandkoming van het boek, over de vriendschappen die ze sloot en de moeilijkheden tijdens haar onderzoek. 

• Productie: Bas Mesters, Alfred Koster & Brecht Russchen

Aflevering 26 26 september 2019

De Verjaringswet als doofpot

“Doorzeefde kampongs, verhoren waarbij op een gruwelijke manier gemarteld werd, wraakacties, allen daden waarvan de militaire noodzaak niet aantoonbaar was.” Op 17 januari 1969 vertelt Joop Hueting, in 1947 uitgezonden naar Nederlands-Indië, openlijk over de oorlogsmisdaden waaraan hij heeft deelgenomen. Toch blijven deze gebeurtenissen aangeduid worden als ‘politionele acties’ in de strijd tegen ‘guerillapraktijken’. Na het proefschrift van Remy Limpach in 2016 wordt duidelijk dat die redenering voorgoed van tafel kan. Kunnen de daders van toen nu nog vervolgd worden? Deze vraag leidde Maurice Swirc naar documenten waaruit duidelijk wordt hoe de Nederlandse regering via een ingewikkelde juridische constructie de verjaring van deze oorlogsmisdaden in de doofpot heeft gestopt. Hij vertelt deze week over zijn stuk in De Groene Amsterdammer Podcast. 

Productie: Kees van den Bosch & Marieke Rotman

Aflevering 25 19 september 2019

De klimaatcrisis en de media

Samen met 250 andere media wereldwijd doet De Groene Amsterdammer mee aan de campagne Covering Climate Now. Op initiatief van de Columbia Journalism Review vragen deze media collectief aandacht voor de klimaatcrisis.

Redacteuren Evert de Vos en Jaap Tielbeke spreken over het initiatief, waarom De Groene meedoet, de klimaatcrisis en de manier waarop de media daarover berichten. 

Een gesprek over waarheidsvinding, journalistieke onafhankelijkheid en activisme. 

Productie: Kees van den Bosch & Brecht Russchen

Aflevering 24 11 september 2019

Haagse Schoothondjes

Onder de Haagse kaasstolp zijn de verhoudingen soms iets te intiem. Kim van Keken en Dieuwertje Kuijpers volgen het met argusogen. Het gaat bijvoorbeeld zo: de persvoorlichter schotelt ‘nieuwtjes’ voor, de journalist vraagt hem om ze wat aan te dikken, neemt ze klakkeloos over op de voorpagina en beiden profiteren van de media-aandacht.

De journalistiek wordt commerciëler en sneller en de ophefgevoeligheid van nieuws is steeds belangrijker. Toon en timing gaan hierbij boven de inhoud. Gevolg: zelfs het menu tijdens een crisisoverleg is nieuws, de ‘duider’ staat bovenaan in de journalistieke rangorde en het vertrouwen in de journalistiek daalt. Van Keken en Kuijpers bevroegen pers en politiek en vertellen erover in de podcast van deze week. Over de verschillende soorten journalisten in Den Haag, de verleiding om het verhaal van de voorlichter te volgen en de inflatie van nieuws op het Binnenhof. 

• Productie: Kees van den Bosch & Marieke Rotman

Aflevering 23 5 september 2019

Slaapziek van een griepprik?

Het leest als een thriller, het stuk van wetenschapsjournalist Jop de Vrieze over het Pandemrix-vaccin. Vanwege een dreigende uitbraak van de Mexicaanse griep werd het testproces van dit vaccin in 2009 versneld. Vervolgens werden dertienhonderd gevallen van narcolepsie gemeld: allemaal mensen die het vaccin hadden gekregen.

Tien jaar later duurt de discussie over vaccineren voort. De Vrieze ergerde zich aan het gebrek aan feiten in de discussie en besloot de zaak rondom Pandemrix dieper te onderzoeken. Hij begaf zich buiten de gangbare paden van de wetenschapsjournalistiek en tussen vele tegenstrijdige meningen en verhalen. Wie voer je op als betrouwbare bron en hoe manoeuvreer je tussen feit en fictie? 

• Productie: Kees van den Bosch, Brecht Russchen & Marieke Rotman

Aflevering 22 29 augustus 2019

Alt-right domineert het Nederlandse deel van Twitter

Twitter wordt gedomineerd door rechts en extreem-rechts. Hoe dit kan en of ze een meerderheid vormen onderzochten Groene-redacteur Coen van de Ven en Thomas Boeschoten van het AD en de Utrecht Data School. Ze schrijven deze week in De Groene over de mensen achter de accounts en hoe extreem-rechtse ideeën naar de mainstream reizen. 

• Productie: Kees van den Bosch & Brecht Russchen

Aflevering 21 22 augustus 2019

Onze Koreagangers

Al snel na de Tweede Wereldoorlog stond Nederland voor een moeilijke keuze. In 1950 viel het Noord Koreaanse leger Zuid-Korea binnen. Moest een land in wederopbouw meedoen met een oorlog in het verre oosten ‘tegen het oprukkende communisme’? Onder druk van de Verenigde Staten besloot Nederland de Piet Hein te sturen.

Peter Voskuil en Nico Voorham vertrokken samen met 4000 andere vrijwilligers om mee te strijden. Ver van huis en haard, naar een land waar ze amper van hadden gehoord, voor een oorlog waar ze niets van wisten.  

Hoe ging het eraan toe op de boot? De verhalen van de twee mannen staan in schril contrast tot elkaar. Terwijl Voorham zijn belevenissen beschreef als één groot jongensboek, was het voor Voskuil een traumatische ervaring. Hij werd naar eigen zeggen mishandeld en vermoedt tot op de dag van vandaag dat de mariniers van de boot hem om wilden leggen. 

Rasit Elibol en Coen van de Ven beschreven deze week in De jongens van Piet Hein het verhaal van deze twee mannen en de boot waarmee ze naar het oosten voeren. Een in de vergetelheid geraakte periode in de Nederlandse geschiedenis. 

• Productie: Kees van den Bosch & Fatih Kılıç

Aflevering 20 15 augustus 2019

Raqqa na IS

Tot twee jaar geleden was Raqqa in de handen van de Islamitische Staat, uitverkozen als de hoofdstad van het kalifaat. IS werd weggejaagd, maar de strijd heeft een zware tol geëist: de stad ligt in puin, zonder elektriciteit, met mogelijk gevaar van sleeping cells van IS. 

Toch zag Fréderike Geerdink tijdens haar tiendaagse bezoek ook de veerkracht van Raqqa. Wanneer ze het centrum van de Syrische stad nadert, ziet ze naast het grijs van pijn en ellende ook langzaam maar zeker de kleur terugkomen. Winkels die kleurrijk speelgoed voor de vitrine hangen, kledingzaken waar kleurrijke hoofddoekjes worden verkocht. Zwart textiel heeft zijn tijd gehad. Ergens verderop hoort ze gejuich: ‘We hebben een schroef gevonden, hier kunnen we iets mee repareren!’ 

Geerdink beschrijft deze week de wederopbouw van een stad die zich bevindt tussen ‘het grijs van destructie en de kleur van hoop.’

• Productie: Kees van den Bosch & Fatih Kılıç

Aflevering 19 8 augustus 2019

Optimisme onder Amsterdamse randgemeenten

‘Van wie is de stad?’ Je hoort het Groene-medewerker Floor Milikowski vragen. Amsterdam gaat gebukt onder een enorme woningdruk en massatoerisme. En toch ziet zij reden voor optimisme: de drukte biedt mogelijkheden voor randgemeenten.

Nabijgelegen steden zoals Almere, Purmerend en Zaandam kunnen gezellige hubs worden voor de middenklasse. Hoofddorp bijvoorbeeld, ooit een troosteloze stad met kantoorpanden uit de jaren negentig, lijkt met hippe projecten zoals Hyde Park te loeren op studenten, creatieveling en expats. 

 

De problemen van Amsterdam zijn echter niet meteen opgelost door de ontwikkeling in de randgemeenten. Meer en meer mensen willen in Amsterdam wonen terwijl er niet genoeg is. Bovendien lijken de stijgende woningprijzen vooral de middenklasse die geen gebruik kan maken van overheidssteun te treffen. 

Polarisatie dreigt: hoe zorgen we ervoor dat de stad er voor iedereen is en niet alleen voor hogere inkomens? En hoe kunnen randgemeenten bijdragen aan een integrale aanpak?

Productie: Kees van den Bosch & Fatih Kılıç

Aflevering 18 31 juli 2019

De zorgbeveiliger: van commando tot uitsmijter

Geteisterd door personeelstekorten zie je hem overal in GGZ-instellingen opduiken, de zorgbeveiliger. Wat hij precies doet is onduidelijk. Vormt deze nieuwe functie een oplossing voor de problemen in klinieken of is er juist een probleem gecreëerd. Roos Menkhorst en Catrien Spijkerman deden onderzoek naar de opkomst van de zorgbeveiliger en schrijven er deze week over in De Groene.

Lees het verhaal hier: https://www.groene.nl/artikel/van-commando-tot-uitsmijter

• Productie: Kees van den Bosch & Brecht Russchen

Aflevering 17 25 juli 2019

Van clown tot prime minister

Hij is de kersverse premier van het Verenigd Koninkrijk en was een van de voornaamste roergangers achter de Leave-campagne tijdens het Brexit-referendum in 2016: Boris Johnson. 

Beroemd en berucht om zijn ironische provocaties staat Johnson nu zelf aan het roer van de Staat. Joost de Vries schrijft deze week in De Groene hoe de anti-politicus premier werd met humor als handelsmerk en politiek wapen. 

• Productie: Kees van den Bosch & Brecht Russchen 

Aflevering 16 18 juli 2019

Asiel in Friesland

Terwijl media reppen over vluchtelingenstromen en protesten tegen azc’s, stellen zes Friese dorpen in 2016 ieder een huis beschikbaar aan een ontheemd gezin. Mooi, maar niet gemakkelijk. Inge Oosterhoff ging kijken hoe het gegaan is met deze hartverwarmende initiatieven. Waar liepen zij tegen aan? Wat gebeurt er als je Aleppo inruilt voor Jorwert? En welke rol speelden de media? Deze week blikt Kees van den Bosch samen met Inge terug op dit schoolvoorbeeld van de Friese ‘mienskip’.

Productie: Kees van den Bosch & Jan Daalder

Aflevering 15 10 juli 2019

Groene groei of een maatschappelijke omwenteling?

Bent u een optimist of pessimist? Ziet u kansen voor groene groei? Of moeten we kiezen tussen een schonere wereld en meer welvaart? Kortom: moeten we besparen of vernieuwen? 

Jaap Tielbeke en Hidde Boersma wisselden van gedachten in een reeks brieven in het zomernummer. Hidde schaart zich onder de ecomodernisten die optimistisch zijn over de mogelijkheden van groene groei door technologische innovatie. Jaap meent dat een politieke en maatschappelijke omwenteling noodzakelijk is om de klimaatvraagstukken het hoofd te kunnen bieden. Een belangrijk debat over de vraag op welke manier we de toekomst van de aarde veilig kunnen stellen. 

• Productie: Kees van den Bosch & Brecht Russchen

Aflevering 14 4 juli 2019

Ondermijnende criminaliteit in Noord-Brabant

Nederland is een groot doorvoerland voor allerlei drugs. Waarom lukt het niet om de internationale drugshandel in te dammen? Hoe komt het dat in plaats van justitie burgemeesters in de frontlinie staan?

Thomas Muntz en Anouk Kootstra van Investico onderzochten samen met lokale kranten de staat van de georganiseerde misdaad in Noord-Brabant. Ze keken voornamelijk naar de omvang en de bestrijding van het probleem en hun conclusies stemmen somber: de aanpak van de zogenaamde ‘ondermijning’ is ineffectief en wordt belemmerd door structurele wanorde, onvermogen en schaarsheid bij politie en justitie.

Er komt meer geld uit Den Haag in de strijd tegen ondermijning, maar toch lijkt de lokale aanpak in het afgelopen decennium weinig te hebben opgeleverd. Redenen daarvoor zijn te vinden in de organisatie van de politie: gebrek aan focus, ondercapaciteit en een brain drain van geschoolde agenten. Daarnaast heeft justitie moeite ‘grote jongens’ veroordeeld te krijgen. 

Burgemeesters spelen een steeds grotere rol in de aanpak van ondermijning, maar dat is niet zonder risico’s. Ze maken zichzelf kwetsbaar voor aanslagen en bedreigingen van criminele organisaties. Ook kunnen hun optredens arbitrair overkomen. 

Het goede nieuws is dat de vervlechting tussen boven- en onderwereld in vergelijking met andere plekken op de wereld beperk blijft: er is bijvoorbeeld geen sprake van bestuurlijke maffiapraktijken of de overname van gemeenteraden door criminelen. 

• Productie: Kees van den Bosch & Fatih Kılıç

Aflevering 13 27 juni 2019

Zelfverrijking aan de universiteit

Twee onderzoekers van de Universiteit Maastricht verrijkten zichzelf middels een academisch bedrijfje. Ze droegen waardevolle patenten en antilichamen gratis over aan hun eigen bedrijven. De universiteit dekte hun frauduleuze handelingen jarenlang toe. Karlijn Kuijpers van Platform Investico is deze week te gast bij Kees van den Bosch om te vertellen over hoe ze deze praktijken op het spoor kwam en hoe dit had kunnen gebeuren.

• Productie: Kees van den Bosch & Jan Daalder

Aflevering 12 20 juni 2019

De symboolpolitiek achter Trumps muur

‘In Washington begrijpen mensen niet hoe het er in het grensland aan toe gaat.’

De president van de Verenigde Staten maakt immigratie het hoofdthema van zijn herverkiezingscampagne. Ook nu weer presenteert hij the wall als een heuse immigratiestopper. Maar in hoeverre klopt dat? Is het niet vooral grootspraak? Wat zeggen zijn plannen over de huidige ideologische koers van de VS? En wat vinden mensen in het grensgebied hier eigenlijk van?

Om die laatste vraag te kunnen beantwoorden vertrok Groene-redacteur Casper Thomas vanuit zijn woonplaats Washington naar het zuidelijke grensgebied. Hij begon bij het meest oostelijke gedeelte van de grens, in Texas, en reisde vandaar naar Californië. Onderweg sprak hij mensen die op een directe wijze met de muur te maken zullen hebben: immigranten, inwoners, activisten, politici, agenten en grenswachten.

Hun verhalen hebben een gemene deler: de muur zal niet helpen. Trumps idee staat dan ook vooral symbool voor een psychologische kentering in hoe de VS zichzelf zien: van een land dat continu de grenzen wil verleggen, naar een land dat zichzelf meer en meer afsluit voor de rest van de wereld. 

Productie: Kees van den Bosch & Fatih Kılıç

Aflevering 11 13 juni 2019

Het nieuwe antisemitisme

Het nieuwe antisemitisme is in opkomst en het kent kleur noch grenzen. Rechts én links wijzen naar de ander, maar wat zijn hun eigen blinde vlekken?

Na een lang onderzoek naar het hedendaagse antisemitisme zien Margreet Fogteloo en Rosa van Gool dat weinig groepen gevrijwaard blijven: ze kijken onder meer naar Jodenhaat in linkse en progressieve kringen. Het blijkt een mijnenveld te zijn, want wat is legitieme kritiek op de staat Israël en wat is antisemitisme? Deze theoretisch heldere lijn blijkt dunner in de praktijk.

In ‘Niet ík ben het probleem’ geven ze een inkijkje in de online ‘dog whistle-cultuur’ en gaan ze in op affaires in Engeland, zoals de antisemitische belaging van journalist Ben Judah door aanhangers van een oud-Labour politicus en de excuses van Jeremy Corbyn voor de jodenhaat in zijn partij.

Productie: Kees van den Bosch & Fatih Kılıç

Aflevering 10 6 juni 2019

De staallobby

Hoe kan het dat Tata Steel, de grootste vervuiler van heel Nederland, geld verdient met het uitstoten van CO2? 

Na maandenlang onderzoek van Evert de Vos en Luuk Sengers blijkt dat de staalproducent uit IJmuiden de afgelopen tien jaar via het zogenaamde Europese Emissiehandelssysteem voor een miljard euro aan gratis uitstootrechten heeft ontvangen, terwijl ze niet minder CO2 is gaan uitstoten. Wat is dat ETS precies? En hoe zit het met de nationale CO2-belasting? (In de woorden van Tata-CEO Theo Henrar: de “Klavertaks”.) 

De Vos en Sengers schreven eerder al over de staallobby bij de klimaattafels, subsidies voor de fossiele industrie en over de noodzaak van een mondiale CO2-taks. Samen met Kees van den Bosch ontwarren zij nu de argumenten die de staallobby, met Tata Steel voorop, gebruikt om zo min mogelijk belasting te betalen. Wat blijkt: er klopt geen hout van.

Productie: Kees van den Bosch & Jan Daalder